Rome (CNA) 10 januari 2026 – Kardinaal Joseph Zen Ze-kiun S.D.B. mag dan in Hongkong een verwoed voorvechter van het behoud van democratie zijn, als het de Katholieke Kerk betreft dan is hij een fel tegenstander van brede medezeggenschap. De afgelopen week leverde de 93-jarige emeritus bisschop van Hongkong tijdens het buitengewoon consistorie in Vaticaanstad scherpe kritiek op synodaliteit.
Zen veroordeelde het proces als een “ijzeren manipulatie” die een “belediging voor de waardigheid van de bisschoppen” is. Hij beschreef ook de “voortdurende verwijzing naar de Heilige Geest” tijdens de door paus Franciscus geïnitieerde Synode over Synodaliteit (2021-2024) als “belachelijk en bijna godslasterlijk”.
De in Shanghai geboren kardinaal deed zijn uitspraken tijdens een van de twee vrije discussiesessies tijdens het door paus Leo XIV bijeengeroepen consistorie van 7 en 8 januari. Aan deze vergadering namen 170 van de 245 leden van het Kardinalencollege deel.
Zens gepassioneerde interventie werd gisteren voor het eerst gemeld door The College of Cardinals Report. Volgens deze website bekritiseerde de Chinese salesiaan de door paus Franciscus gepromote synodaliteit omdat die daarmee het Bisschoppencollege zou hebben omzeild.
De kardinaal trok het vermogen van iedere paus om naar het hele volk van God te luisteren in twijfel, evenals de vraag of leken het volk van God überhaupt kunnen vertegenwoordigen. Zen vroeg zich af of de bisschoppen die waren gekozen om deel te nemen aan het synodale proces in staat waren geweest om een werk van onderscheiding te verrichten.
“Ze verwachten verrassingen van de Heilige Geest. Welke verrassingen? Dat Hij zou afwijzen wat hij in de tweeduizendjarige traditie van de Kerk heeft geïnspireerd?”
De Hongkongse kardinaal wees ook op inconsistenties in het slotdocument van de synode: dat paus Franciscus had verklaard dat dit document een uiting van het leergezag is terwijl het geen normen vaststelt; dat het weliswaar de eenheid van leer en praktijk benadrukt, maar dat de opgedane inzichten kunnen worden toegepast volgens “verschillende contexten”; en dat elk land of elke regio “oplossingen kan zoeken die beter aansluiten bij zijn cultuur en rekening houden met zijn traditie en behoeften”. De kardinaal wees ook op “veel dubbelzinnige en tendentieuze uitdrukkingen in het document”; Zen vroeg zich ironisch af of de Heilige Geest garandeert dat “er geen tegenstrijdige interpretaties zullen ontstaan”.
“Als de bisschoppen zichzelf competenter achten, leiden de uiteenlopende interpretaties en keuzes dan niet tot dezelfde verdeeldheid (breuk) in onze Kerk als in de Anglicaanse Gemeenschap?”, aldus Zen.
Wat betreft de Orthodoxe Kerk zei de kardinaal dat hij gelooft dat hun bisschoppen “nooit zullen accepteren” wat hij “Bergogliaanse synodaliteit” noemt, aangezien synodaliteit voor hen “het belang van de bisschoppensynode” is.
Paus Franciscus, zei Zen, heeft het woord synode uitgebuit, maar heeft de Bisschoppensynode – een instelling die door Paulus VI werd opgericht – laten verdwijnen”. Zen verwees hiermee duidelijk naar de manier waarop de Argentijnse paus de instelling had hervormd door niet-bisschoppen een formele rol te geven, waardoor de instelling niet langer alleen een adviesorgaan van bisschoppen was.
De persdienst van de Heilige Stoel en de kardinalen die waren geselecteerd om met de pers te spreken, maakten geen melding van de opmerkingen van Zen tijdens het consistorie. In officiële persverklaringen werd beweerd dat er tijdens de tweedaagse bijeenkomst geen kritiek op paus Franciscus was geuit, hoewel kardinaal Stephen Brislin wel sprak van een “meningsverschil” en zei dat sommige kardinalen het concept van synodaliteit verder verduidelijkt wilden zien.
Het afgelopen buitengewoon consistorie was een besloten bijeenkomst; het Vaticaan had de deelnemende kardinalen gevraagd de gang van zaken vertrouwelijk te houden.