In de scheppingsmythologie van de Bijbel is ‘Adam’ de aanduiding voor zowel de eerste mens als de mensheid; Jezus Christus is de Nieuwe Adam.

Het Hebreeuwse woord adam hangt samen met adama, dat ‘aardbodem’ of ‘akkerland’ betekent. In het tweede hoofdstuk van Genesis, het eerste boek van het Oude Testament, staat dat JHWH ‘de mens’ (הָאָדָם hā'ādām) boetseerde van stof van ‘de aardbodem’ (הָאֲדָמָה hā'ădāmāh) en hem tevens de levensadem in de neus blies: ‘zo werd de mens tot een levend wezen’ (Gen. 2,7).

De schepping van de mens wordt al in het eerste hoofdstuk van Genesis genoemd. In vers 1,26 staat dat God de mens schiep ‘als beeld van Ons, op Ons gelijkend’. Er bestaat een grote theologische diversiteit over wat ‘beeld en gelijkenis’ zou kunnen betekenen. Er is geopperd dat het erop wijst dat de mens, zoals God, beschikt over rede en vrije wil.

Pas in het vierde hoofdstuk van Genesis wordt het woord adam (אָדָם) gebruikt als eigennaam, dus als naam van de eerste mens (Gen. 4,25). Daar staat dat Adam opnieuw — hij verwekte eerder Kaïn en Abel – met zijn vrouw gemeenschap had, wat leidde tot de geboorte van Seth. Deze geboorte alsook het relaas van de schepping van de mens wordt herhaald in het volgende hoofdstuk: ‘Op de dag dat God Adam schiep, maakte Hij hem op God gelijkend. Man en vrouw schiep hij hen; hij zegende hen en noemde hen mens, op de dag dat zij geschapen werden. Toen Adam honderddertig jaar was, verwekte hij een zoon, die op hem geleek en zijn beeld was, en hij noemde hem Seth. Adam leefde na de geboorte van Seth nog achthonderd jaar, en hij kreeg zonen en dochters.’

De eerste mens at in de Tuin der Eden een verboden vrucht van de boom van de kennis van goed en kwaad, nadat hij die vrucht had gekregen van zijn vrouw, die op haar beurt daartoe was verleid door de slang (Gen. 3,1-6). Het eten van de boom van de kennis van goed en kwaad is de zondeval der mensheid.

God sprak na de zondeval tot de mens: ‘Omdat gij hebt geluisterd naar uw vrouw en hebt gegeten van de boom die Ik u had verboden, zal de grond vervloekt zijn omwille van u. Zwoegend zult gij van hem eten, alle dagen van uw leven. Distels en doornen zal hij voortbrengen, met veldgewas moet gij u voeden. In het zweet zult ge werken voor uw brood, tot gij terugkeert naar de grond, waaruit gij zijt genomen: gij zijt stof, en tot stof keert gij terug.’ (Gen. 3,17-20).

Adam stierf volgens Genesis op 930-jarige leeftijd. Omtrent zijn persoon ontstonden vele legenden. Er bestaan apocriefe en pseudepigrafische boeken, die op hem betrekking hebben. Volgens een van die legenden werd Adams schedel begraven op een plek die Golgotha (Aramees voor ‘Schedelplaats’) zou gaan heten, de plek waar Jezus Christus werd gekruisigd en ten gevolge daarvan stierf.

De apostel Paulus vergelijkt Jezus met Adam: ‘Door één mens is de zonde in de wereld gekomen en met de zonde de dood en zo is de dood over alle mensen gekomen, aangezien allen gezondigd hebben. (…) Adam nu is het beeld van de Mens die komen moest. Maar de genade van God laat zich niet afmeten naar de misstap van Adam. De fout van een mens bracht allen de dood, maar allen schonk Gods genade rijke vergoeding door de grote gave van zijn genade, de ene mens Jezus Christus.’ (Romeinenbrief 5,12-15). In de Eerste Korinthiërsbrief formuleert Paulus dit als volgt: ‘De eerste mens, Adam, werd een levend wezen. De laatste Adam werd een levendmakende Geest. Maar het geestelijke komt niet het eerst; het natuurlijke gaat vooraf, daarna komt het geestelijke. De eerste mens, uit de aarde genomen, is aards; de tweede is uit de hemel. Zoals die eerste mens van aarde zijn alle aardse mensen, zoals de hemelse mens zullen alle hemelsen zijn. En gelijk wij het beeld van de aardse hebben gedragen, zo zullen wij ook het beeld dragen van de hemelse mens.’ (1 Kor. 15,45-49).


 

[Alle Bijbelteksten die in dit lemma zijn geciteerd komen uit de rooms-katholieke Willibrordvertaling (editie 1975).]