Utrecht, 28 oktober 2025 - Het is vandaag precies 60 jaar geleden dat Nostra aetate verscheen, de baanbrekende verklaring van het Tweede Vaticaans Concilie over de relatie van de Rooms-Katholieke Kerk tot de niet-christelijke godsdiensten. In deze verklaring ligt de nadruk op wat mensen uit verschillende religieuze tradities met elkaar verbindt. In de geest van deze verklaring roepen de Nederlandse bisschoppen thans de gelovigen en aanhangers van de andere godsdiensten religies op met elkaar in gesprek te blijven.
“Overal ter wereld zijn mensen op zoek naar antwoorden op hun levensvragen, naar zingeving en een zinvol leven. Religieuze tradities geven antwoorden op de grote vragen van het leven. Elke traditie doet dat op haar wijze, en tegelijkertijd is er veel wat zij delen. Nostra aetate roept daarom katholieke gelovigen op de dialoog aan te gaan met mensen van andere godsdiensten, wederzijds begrip te bevorderen, elke vorm van discriminatie af te wijzen en gezamenlijk te werken aan vrede, vrijheid en rechtvaardigheid voor heel de mensheid”, aldus een vandaag verspreid communiqué van het episcopaat van de kerkprovincie Utrecht.
“Tegelijkertijd moeten we constateren dat in onze tijd dialoog en gemeenschappelijkheid onder druk staan. Tegenstellingen tussen mensen worden in de huidige samenleving steeds meer uitvergroot, antisemitisme en discriminatie van met name moslims, die door het Concilie hooggeacht worden als hen ‘die de éne, levende en uit zichzelf bestaande, barmhartige en almachtige God aanbidden’, worden steeds ‘gewoner’, mensen trekken zich terug in hun eigen groepen en leren anderen niet meer kennen.”
Daarom roepen de bisschoppen van Nederland hun medegelovigen, in Christus’ naam, alsook de aanhangers van andere religies op met elkaar in gesprek te blijven, om, in de geest van Nostra aetate te laten zien dat “verschil en gemeenschappelijkheid elkaar niet uitsluiten maar samengaan, en vast te houden aan de hoop op een toekomst van vrede en welzijn voor alle mensen”.
De verklaring Nostra aetate werd op 28 oktober 1965 gepromulgeerd door paus Paulus VI. De naam is, zoals gebruikelijk, ontleend aan de eerste woorden van de openingszin van het Latijnse document. Het werd door het concilie aangenomen met 2.221 stemmen voor en 88 tegen van de verzamelde bisschoppen.
Nostra aetate is geen dogmatisch document. Het is het kortste van de 16 slotdocumenten van het concilie en het is het eerste in de katholieke geschiedenis dat zich richt op de relatie tussen katholieken en joden. Evenzo wordt Nostra aetate beschouwd als een monumentale verklaring waarin de relatie van de kerk met moslims wordt beschreven. Het “eert het werk van God in alle grote geloofstradities”. Het begint met de vermelding van het doel om na te denken over wat de mensheid gemeen heeft in de moderne tijd waarin mensen steeds dichter bij elkaar komen te staan. De voorbereiding van het document stond grotendeels onder leiding van de Duitse kardinaal Augustin Bea SJ als voorzitter van het toenmalige Secretariaat voor de Bevordering van de Christelijke Eenheid, samen met zijn periti(theologische raadsheren).