Coks Donders duikt 150 jaar na zijn dood in het leven van Groen van Prinsterer

Een man die het debat op scherp zette, tegen de stroom in ging en Nederland blijvend veranderde. In de documentaire Groen van Prinsterer – orthodox activist duikt historicus en presentator Coks Donders in het leven en de ideeën van deze invloedrijke denker. Op 19 mei 2026 is het precies 150 jaar geleden dat hij overleed. Wat kunnen we vandaag nog leren van zijn ideeën?

Zijn naam hangt op straten, scholen en zelfs in de Tweede Kamer, maar wie was Guillaume Groen van Prinsterer eigenlijk en waar stond hij voor? Als politicus, historicus en grondlegger van de christelijke politiek in Nederland speelde hij een belangrijke rol in het ontstaan van de parlementaire cultuur van debat en oppositie. Hij koos scherp positie en bevroeg zijn tijd. Via opiniestukken en publicaties probeerde hij actief de tijdsgeest te beïnvloeden. Hij wilde anderen aanzetten tot maatschappelijke verandering. Daarmee ging hij tegen de stroom in en bleef hij staan voor zijn idealen, ook als dat weerstand opriep.

In de documentaire volgt Coks Donders zijn sporen door heel Nederland. Van het strand van Scheveningen tot de Tweede Kamer en van historische archieven tot ontmoetingen met studenten en mensen op straat. Onderweg spreekt ze met onder anderen biograaf Gertjan Schutte, burgemeester Carola Schouten, journalist Sander Schimmelpenninck en historicus Beatrice de Graaf. Historici Karwan Fatah-Black en Jerry Afriyie duiden zijn inzet voor de afschaffing van slavernij en de betekenis daarvan voor vandaag. Ook reflecteren Thom van Campen, voorzitter van de Tweede Kamer, en bestuurder Mark Buck op de betekenis van Groen voor het politieke debat van nu. Voor de documentaire is historisch beeldmateriaal met behulp van AI tot leven gebracht, waardoor het verhaal van Groen dichterbij komt.

Zo ontstaat een gelaagd beeld van Groen. Idealistisch en gedreven, maar ook scherp en soms onwrikbaar. Zijn ideeën over democratie, verantwoordelijkheid en samenleven, geworteld in zijn geloof, roepen nog altijd vragen op. Hoe gaan we om met verschillen? Wat betekent goed leiderschap? En hoe blijf je met elkaar in gesprek?

“Groen laat zien wat er gebeurt als je tegen de stroom in durft te gaan en blijft staan voor je idealen. Dat schuurt soms, maar juist daardoor ontstaat ruimte voor verschil. Die spanning maakt hem nog altijd relevant.” - Coks Donders

Ook in zijn persoonlijke leven speelde betrokkenheid een belangrijke rol. Geïnspireerd door zijn geloof zette hij zich samen met zijn vrouw Betsy in voor mensen in kwetsbare posities. Zij gaf richting aan zijn sociale betrokkenheid en stond aan de basis van initiatieven zoals het hofje Rusthof in Den Haag. Haar invloed laat zien hoe omkijken naar elkaar voor hen geen idee was, maar iets om naar te handelen.

Groen van Prinsterer - orthodox activist, dinsdag 19 mei, 23.05 uur bij KRO-NCRV op NPO 2.