In weinig landen zijn koetjes en kalfjes zo iconisch als in Nederland. Wit met zwarte vlekken. Deze Holstein-Friesian koe is het meest dominante koeienras en daarom worden bijna alle zuivelproducten tegenwoordig gemaakt van Holstein melk. Maar ons kikkerlandje kent nog meer soorten koeien die gemolken moeten worden en dat levert bijzondere producten op.
Lakenvelderijs
De lakenvelder
was tijdens de 20e eeuw bijna uitgestorven. Nu is dit oerHollandse
koeienras weer terug van bijna weg geweest. En van de melk van deze koeien
wordt tegenwoordig ook ijs gemaakt. Vet cool is het niet, want de melk bevat
minder suiker en is ook minder calorierijk dan ‘gewone’ melk.
Blaarkopkaas en boter
Net zoals de
lakenvelder gaat de blaarkop koe al wat langer mee dan vandaag. In de
veertiende eeuw werd hij namelijk voor het eerst in Nederland beschreven. De
melk die van dit ras afkomt is uiterst geschikt voor het maken van kaas en
boter, vanwege het hoge eiwitgehalte en de eiwitsoort. Vroeger zagen ze dit ook
al in en daarom werd de kaas meegegeven als proviand aan boord van VOC schepen.
Dit omdat het lang houdbaar was. Ook de boter viel in goede aarde, dit keer bij
de Franse en Engelse adel. Bij deze edelen stond de boter destijds bekend als
de beste op aarde.
Roodbonter kaas en boter
De roodbonte
koeien komen oorspronkelijk uit het MaasRijnIJssel gebied, vandaar dat ze ook
wel MRIJ koeien genoemd worden. Deze koeien produceren tot 15 liter minder melk
per dag dan de gemiddelde koe. Hoewel ze minder melk produceren, is de melk wel
van hogere kwaliteit. Dit komt doordat de roodbonter variant veel eiwitrijker
is dan zijn ‘reguliere’ tegenhanger. Bij kaas en boter is het eiwitgehalte erg
belangrijk, omdat dit de ‘volheid’ van de smaak bepaalt. Een hoger eiwitgehalte
betekent dus een vollere smaak.
Brandroodkaas
Net zoals de
andere koeien op deze lijst is de brandrode koe een zeldzame koe. Zo zeldzaam
zelfs dat er rond 2000 nog enkele tientallen overgebleven waren. Tegenwoordig
is dit aantal weer rond de duizend, maar toch blijft het een zeldzaam beestje.
De melk van dit ras heeft niet alleen een hoog eiwitgehalte, maar ook nog een
laag vetgehalte. Dit geeft een smaak die nog het meest lijkt op één van de
alpenkazen.
Kijsrond
Kijsrond is kaas die gemaakt wordt van de melk van witrik
koeien. In tegenstelling tot de andere koeien op deze lijst, is de witrik niet erkend
als apart ras. Het was zelfs zo dat het houden van een witrikstier verboden
was. Ondanks dit verbod is het ‘ras’ in stand gehouden en wordt er tegenwoordig
ook speciale kaas van gemaakt. De melk waarmee de kaas wordt gemaakt heeft een
extra hoog vet en melkeiwitgehalte. Dit zorgt ervoor dat de kaas extra romig
is en over een heel volle smaak beschikt.
