In de V.S. experimenteert Facebook met een aparte tijdlijn waarin alleen nieuws van ‘betrouwbare’ sites te zien is. Facebook wil de aparte tijdlijn ook in andere landen introduceren, mogelijk ook Nederland.
Facebook presenteerde het plan (‘Facebook News’) afgelopen vrijdag en
dezelfde dag nog brak in Amerikaanse media de pleuris uit. Reden: de rechtse
website Breitbart zou ook in de feed voor betrouwbare media
figureren. Breitbart is in de V.S. even controversieel als goed gelezen. Koppen
als “Wat zou
je liever willen dat je kind had: kanker of feminisme?” leverden de site, opgericht in 2007, zowel een
miljoenenpubliek als een vergelijkbare schare vijanden op.
Journalisten van diverspluimage buitelden over elkaar heen om de keuze van
Facebook te veroordelen. Binnen
Facebook werden ook vragen
gesteld. Zuckerberg verdedigde zich eerst door te stellen dat de keuze
plaatsvond aan de hand van ‘objectieve criteria’, later liet hij juist weten
elke smaak mening vertegenwoordigd te willen zien in het nieuwsproduct. Critici
wezen
erop dat deze twee
argumenten niet makkelijk te verenigen zijn. In een andere schijnbare
tegenstelling zijn veel details rondom het nieuwsproject geheim. De namen van
deelnemende media deelt Facebook bijvoorbeeld niet. (“Omdat de lijst voortdurend
verandert”, aldus de woordvoerder van Facebook in Nederland. Breitbarts deelname werd door de media naar
buiten gebracht.) Een clubje “seasoned
journalists” in
dienst van Facebook bepaalt wat de topstories in de nieuwe tijdlijn
zullen worden, maar hun identiteit is ook een raadsel.
Dit circus doet binnenkort wellicht ook Nederland aan. De
woordvoerder van Facebook laat desgevraagd weten dat het bedrijf het nieuwe
tabje ook buiten de V.S. wil introduceren. Waar en wanneer precies is nog
onbekend. Wel zal een eventueel Nederlands product er “waarschijnlijk” anders
uitzien dan de huidige Amerikaanse incarnatie, omdat rekening zal worden
gehouden met de specifieke smaak van gebruikers in andere landen en nationale
wetgeving.
Wie bepaalt wat betrouwbaar is?
Is het goed dat Facebook bepaalt wat er gelezen wordt?
Nieuwsbronnen taxeren is inmiddels een stevig bewandeld mijnenveld in de oorlog
tegen nepnieuws. De Europese Unie brandde begin
2018 al haar vingers aan een
vergelijkbare kwestie toen een met Europees geld gefinancierd project onder
andere een artikel in De Gelderlander tot nepnieuws bombardeerde. Dit
jaar kreeg Nu.nl De Telegraaf op de kast. In het kader van een
Facebookfactcheckingprogramma plaatste een Nu.nlredacteur vraagtekens bij een
interview waarin gesteld werd dat
vlees geen milieuschade oplevert. (Na een boze
reactie van hoofdredacteur Paul
Jansen werd de factcheck overigens ongedaan gemaakt.)
“Het is altijd tricky zo’n selectie”, zegt factchecker
Maarten Schenk. “Maar zolang het gebeurt op basis van redelijk transparante
criteria en er vaak bijgestuurd wordt vind ik het kunnen.” De Vlaamse Schenk is
medeoprichter van de Engelstalige website Lead Stories. Schenks site neemt ook deel aan het factcheckingprogramma van
Facebook (en Schenk krijgt daarvoor betaald). Hij checkte daarom zelf ook
verhalen van Breitbart en vindt de keuze om ze mee te nemen in de selectie van
‘betrouwbare nieuwsbronnen’ verdedigbaar. “Wij hebben nog niks verzonnen gezien
op Breitbart”, aldus Schenk. “Het is een heel selectieve interpretatie van de
feiten.” Hij vergelijkt de site met Geenstijl. “Mensen met journalistieke
ervaring, maar brutaler en met een andere stijl dan gevestigde media.”
Wie weet krijgt het blog binnenkort in Nederland ook van Facebook
een steuntje in de rug. Een eerder, vergelijkbaar, project, ‘Trending Topics’,
stierf overigens vorig jaar een stille dood na een jarenlang kwijnend bestaan.
Ook hier maakten journalisten in dienst van Facebook handmatig een selectie van
nieuwsverhalen. Dit project kwam echter juist onder vuur te liggen omdat
medewerkers rechtse verhalen zouden blacklisten. Of Facebook News een langer leven beschoren is
valt te bezien, maar een nieuw medium met honderden miljoenen lezers kan
automatisch rekenen op de warme belangstelling van duizenden journalisten. Die
zullen het als platform zien, maar ook als onderwerp. Meer slechte publiciteit
lijkt daarom in ieder geval gegarandeerd voor Facebook News.
