Tien jaar in plaats van vijf 

'Ik wist op heel jonge leeftijd dat hij zou overlijden,' vertelt Bart. Met de prognose van vijf jaar zou hij zijn vader op zijn zestiende verliezen. Pap, zoals hij zijn vader liefkozend noemt, heeft er tien jaar van gemaakt. ‘Hij heeft er zo hard voor gestreden.' 

Barts vader is er nog bij als Bart zijn diploma krijgt, ziet zijn studentenkamer en is ook bij de diploma-uitreiking van Barts broertje. Bij zijn overlijden is Bart eenentwintig en zijn broertje net achttien.  

Zijn vader wordt zelfs een studieobject vanwege het zeldzame type kanker dat hij had. Zo gaat hij ook langs een college van geneeskundestudenten en beantwoordt hun vragen over zijn ziekte. ‘Dat vond hij ook leuk.’ Vier maanden lang zorgt Bart voor zijn zieke vader samen met zijn broertje en moeder. 

Rouwen zonder plek 

Na tien jaar vol moeilijke gesprekken, verdriet en liefde, merkt Bart dat hij iets nodig heeft om met zijn verlies om te gaan. Hij wil erover lezen, praten en luisteren naar mensen die er meer van weten. 'Ik kon zo'n plek moeilijk vinden.' 

Thuis kan het gelukkig wel over zijn vader gaan. Toch verliest iedereen hem op een eigen manier. Barts ooms verloren een broer, zijn moeder een man, zijn oma een kind, en hij en zijn broertje een vader. 

Daar komt bij dat Bart toen in een huis met 23 anderen woonde. Hij heeft een lening en moet zijn bachelorscriptie afmaken. 'Er lag een druk op, waardoor er misschien te weinig ruimte was om te rouwen.' 

Zelf een plek maken 

'Als je jong bent en rouwt, is daar eigenlijk geen plek voor.' In die fase word je verliefd, heb je het druk met je studie en kampen veel mensen met geldzorgen. Overlijdt er dan iemand, dan wordt je hele fundament opgeschud. 'Iedereen gaat door en jij staat stil.' 

Vrij snel na zijn vaders overlijden wil Bart iets opzetten. Hij gaat in gesprek met zijn vriendinnen Julia en Rim, die ook hun vader verloren. Over hun zieke of overleden vaders praten ze vrijuit, iets wat met anderen niet lukt. Samen bouwen ze geleidelijk aan een website en zetten ze met medestudenten mooie dingen op. 

Al snel starten de eerste praatgroepen, want het fysieke contact is heel belangrijk. Inmiddels zijn er vijf groepen, in Amsterdam, Den Bosch, Utrecht, Eindhoven en Tilburg. In het voorjaar van 2027 komt Rotterdam erbij. Elk jaar volgen twee reeksen zodat niemand lang hoeft te wachten. Toch zitten alle groepen altijd vol. 'We merken dat er enorm veel vraag is.' Bart denkt dat mensen hen steeds beter weten te vinden en dat er meer ruimte komt voor de mentale gezondheid van jongeren. 'Maar er moet wel genoeg plek voor zijn.' 
 

Rouwgrapjes en goede vragen 

'Niemand begrijpt je beter dan een andere rouwende jongere.' Praten helpt. 'Het lucht op en het biedt perspectief.' Zes jaar na het overlijden van zijn vader  kan Bart dat zelf ook aan anderen bieden. Dat brengt hem ook veel. 'We checken te weinig bij elkaar in als maatschappij.' 

Lucht en zwaarte wisselen elkaar af. Bij Rouwnetwerk Jong zijn er ook rouwgrapjes. Neem de standaardvraag: 'Ben je er al overheen?' Voor Bart is het een gegeven dat hij daar nooit overheen komt. 'Rouw gaat nooit over.' Zulke goedbedoelde reacties komen helaas vaak voor. De groep kan gelukkig goed samen om lachen dit soort herkenbare situaties. 

Wat Bart liever hoort? 'Hoe gaat het nu met je? Hoe voel je je? Wil je het er soms vaker over hebben?' Zulke vragen zijn fijn, zegt hij. 'Dan kan ik aangeven of ik dat wil op dat moment, of dat ik er later over wil praten.' In zijn eigen rouwnetwerk hoeft dit niet te worden uitgelegd.  

Nationale Lichtjesavond is zondag 1 november om 20:30 live te zien bij KRO-NCRV op NPO 1 en via NPO Start.