‘We zien het graag: een paus die laat zien dat hij eigenlijk een heel gewone patiënt is. Een mens als u en ik. Maar een paus is nooit een mens als u en ik.’
Door: Stijn Fens
Je zal maar paus zijn. Beter nog: je zal maar een zieke paus zijn. Op 11 oktober maakt paus Leo, nadat hij was voorgegaan in het Angelusgebed vanuit het raam van zijn studeerkamer, bekend dat er bij hem een knobbeltje was ontdekt in zijn longen. “De artsen achten ingrijpen noodzakelijk. Daarom heb ik, hun advies volgend, besloten een operatie te ondergaan om het te laten verwijderen”, voegde hij toe. Zo’n knobbeltje – toevallig ontdekt tijdens een PET-scan van zijn buik waarbij ook de onderzijde van de longen zichtbaar was - is maar in vijf procent van de gevallen kwaadaardig, melden de kranten al snel.
Een week later, zelfde plaats, zelfde tijd, zelfde paus. Leo gaat weer voor in het Angelusgebed. Inmiddels is hij geopereerd, het knobbeltje bleek kwaadaardig en uit voorzorg is een deel van zijn rechterlong weggenomen, om precies te zijn de onderste kwab. Ik weet sinds vorige week dat een long drie kwabben heeft. De rechterlong van Leo heeft er nu nog maar twee.
Leo lacht, eigenlijk zoals hij dat altijd doet. De catechese lijkt wat korter dan normaal en dat geldt ook voor het toespraakje na de zegen. “Ik heb werkelijk jullie steun gevoeld”, sprak hij de gelovigen op het Sint-Pietersplein toe. Hij bedankt diezelfde gelovigen voor hun gebed, de artsen en het verplegend personeel, en zegt erbij dat hij zijn werkzaamheden ‘geleidelijk’ weer zal hervatten. De vraag is dan: wat is geleidelijk bij een paus? En wat is geleidelijk bij iemand met longkanker die toevallig geen leiding geeft aan 1,4 miljard katholieken?
Diezelfde zondag zie ik een interview met Stefano Margaritora, de chirurg die de paus heeft geopereerd, op Vatican News. Hij zegt dat er geen medische reden is om de geplande reis van Leo XIV naar Zuid-Amerika af te zeggen. Volgens hem zal de paus naar verwachting binnen ongeveer tien dagen volledig hersteld zijn van de longoperatie.
Bij ontslag uit het ziekenhuis verkeerde Leo volgens de chirurg in een uitstekende klinische toestand, met normale bloedwaarden, een goed functionerend hart en een voorspoedig herstel van de long.
En de paus is tenslotte een “ideale patiënt”, altijd rustig, vriendelijk en meewerkend, ondanks de pijn na de operatie. Op de tweede dag na de operatie trof Margaritora de paus aan in de kapel van de speciale pausvleugel van het Gemelli-ziekenhuis. Hij was bezig de kapel door het verplaatsen van stoelen opnieuw in te richten. Toen men hem zei dat anderen dat wel konden doen, antwoordde hij volgens Margaritora: “Dat geeft niet. Ik kan het doen, dus ik doe het.” Dit zien wij graag: een paus die laat zien dat hij eigenlijk een heel gewone patiënt is. Een mens als u en ik. Maar een paus is nooit een mens als u en ik. Zeker niet als hij ziek is.
Ik heb aan Leo gedacht, zoals hij daar lag, de nacht na de operatie in zijn speciale vleugel van het ziekenhuis. Alle helpers waren weg. Zijn privésecretaris sliep waarschijnlijk al vroeg, voor de deur stonden de gendarmes van het Vaticaan. Af en toe kwam een verpleger langs om te kijken hoe het met hem was. Voor de rest was het stil. Je hebt longkanker, bent een deel van je rechterlong kwijt, dat bleek sinds enkele uren, maar je weet dat honderden miljoenen katholieken voor je bidden. En toch ben je uiteindelijk alleen, alleen met God, daar in de Romeinse nacht.
Geen gewone patiënt dus, want die zou na zo’n ingrijpende operatie waarschijnlijk echt rust houden. Bij de klusclub van de parochie zouden ze zeggen: kijk over een paar weken of je weer een keer wilt langskomen, gewoon om samen koffie te drinken. Maar paus Leo vertrekt over zeventien dagen voor zijn langste buitenlandse reis tot nu toe: twaalf dagen naar Zuid-Amerika. Inderdaad: geen gewone patiënt.
Die reis zal wel goed gaan, misschien wordt het programma hier en daar wat ingekort. Of niet. Ondertussen is er wel iets fundamenteels veranderd. We dachten tot voor tien dagen geleden dat we een uiterst fitte paus hadden die tien of vijftien jaar mee kon. Wie weet gaat dat ook gewoon gebeuren, maar de vanzelfsprekendheid is weg.
KOMEND WEEKEND IN DE PAUSCAST is Andrea Vreede te gast in de studio, de koningin onder de Vaticaankenners. Ze vertelt alles over haar nieuwe boek ‘Onze vrouw in het Vaticaan’.
