Stephanie verloor haar zoon Freek (21) na euthanasie: 'Enorm verdriet hebben en hem steunen kan naast elkaar bestaan'

Een slimme, grappige jongen 

Ruim na de uitgerekende datum wordt Freek op 29 mei 2003 geboren. Er is geen arts aanwezig en de bevalling verloopt moeizaam. Freek krijgt een ernstig zuurstoftekort. Uiteindelijk blijkt zijn denkvermogen niet aangetast, maar heeft hij een zware lichamelijke beperking. 

Rond zijn vierde zit hij al in een elektrische rolstoel. Freek gaat naar het speciaal onderwijs en heeft een bovengemiddeld IQ. Hij kan niet praten, maar leert lezen en typen. Eerst met zijn neus en later met oogbesturing op een iPad. Hij gaat naar school op havoniveau en handelt in aandelen. 

Daarnaast heeft Freek een scherp oog voor mensen. Hij kon iedereen aan zich binden en mensen ook met elkaar verbinden. Zijn gevoel voor humor is enorm groot. Stephanie merkt dat hij alles ziet, van nieuwe kleren tot nieuwe oorbellen. Hij is verliefd op de mooiste meisjes en zij zijn groot fan van hem. 

Een toekomst die stilstaat 

Toch wordt Freek steeds somberder. Hij heeft veel begeleiding nodig en moet met alles geholpen worden. Hij verzamelt veel leeftijdsgenoten om zich heen, maar weet dat ze uiteindelijk wegvallen. Zij gaan reizen en trouwen, maar voor hem gebeurt dat nooit. Zijn toekomst stond stil.', vertelt zijn moeder. De middelbare school geeft hij uiteindelijk op vanwege de grote afhankelijkheid. 

Voor moeder Stephanie is de zorg zwaar, maar ook heel dichtbij. 'Welk kind van 21 leg je nog in bed of poets je de tanden? Ik ben er heel blij mee dat ik dat nog heb kunnen doen.' 

Naast hem gaan staan 

In januari 2023 kondigt Freek aan dat hij euthanasie wil. ‘Dat was heel dubbel om te horen,' vertelt Stephanie. ' Zijn verzoek verbaasde haar niet. ‘Ik vond het op de allereerste plaats verschrikkelijk. Je moederhart huilt, maar het huilde ook al voorheen. Ik leefde al 21 jaar met levend verlies. Namelijk dat Freek niet in het lichaam geboren was dat ik  voor hem voor ogen had. We hadden daarin gedeeld verdriet.’ 

Huisarts 

Freek gaat naar de huisarts. Die zegt meteen: ‘Ik ga je helpen.’ Een garantie geeft hij alleen niet. Eerst steken alle hulpverleners de koppen bij elkaar om Freeks leven aangenamer te maken. Veel mogelijkheden blijken er niet te zijn. 

Stephanie vraagt steeds aan haar zoon of hij het zeker weet. 'Ik bleef tegen hem zeggen: jij bent aan zet. Het is jouw leven. Freek werd er gek van.’ Dan verandert er iets. Ze beseft dat ze naast hem komt te staan en niet tegenover hem. 

'Ik heb Freek echt uit liefde losgelaten. Mijn moederliefde hield niet op toen hij die keuze maakte, maar kreeg een andere vorm. Ik heb hem altijd hierin gesteund. Een grotere manier van loslaten bestaat er volgens mij niet.' 

Laatste momenten 

In de laatste maanden en dagen voor zijn overlijden regelt iedereen van alles om die tijd zo leuk mogelijk te maken. Dit gaat van heel groot tot heel klein. Zo gaat hij nog naar New York, naar de Formule 1 in Milaan, ziet hij veel vrienden en gaat hij naar optredens van zijn favoriete artiest Emma Heesters. 'Daar kon Freek echt van genieten, maar het veranderde zijn standpunt niet.  

Groot gat 

Zijn overlijden laat een groot gat achter. 'Het leven past zich aan het verdriet aan. Maar het blijft een rode draad in mijn leven. Ik zou sowieso verdriet hebben; of hij nou in leven zou zijn of dat hij er niet meer is. Het verdriet was en is er. Ik had liever dat hij geen verdriet meer had. En dat lijntje is heel dun.' 

Stephanie vindt manieren om ermee te leven. Ze schrijft stukjes op een Instagramaccount dat ze aanmaakte toen Freek er nog was. 'Ik schrijf het van me af.' 

Samen met zijn vrienden herdenkt ze Freek. 'Dat kost soms energie, maar het is fijn.' Ook praat ze al anderhalf jaar met een rouwcoach. 'Het is dubbel. Ik merk dat ik op de vlucht ben en mijn verdriet niet te veel wil oproepen. Uiteindelijk blijf ik een moeder die iedere dag opstaat zonder Freek.' 

Praten over de dood 

Stephanie zoekt het onderwerp nog altijd bewust op. De dood bij jongeren houdt haar heel erg bezig en ze kijkt alle tv-programma's erover. 'Ik haal er troost uit dat ik niet de enige ben.' 

Stephanies eigen moeder, Freeks oma,  praat graag over Freek, maar liever niet over het verdriet dat erbij hoort. 'Ik ook niet, maar ik praat wel. Zo houd ik hem levend. Dat zit in kleine en grote dingen.' 

Naast elkaar 

Ook al heeft Stephanie verdriet, omdat Freek er niet is, haar gevoel is duaal. 'Ik denk dat het naast elkaar kan bestaan: enorm verdriet hebben en hem steunen. Hij heeft de pijn nu niet meer, de pijn van zijn toekomstperspectief. Ik blijf die pijn en dat verdriet voor altijd dragen.' 

Voor wie steek jij een kaarsje op? is te zien op maandag 2 november op 22:45 bij KRO-NCRV op NPO 2 en via NPO Start.