Rome, 13 februari 2026 – De Heilige Stoel heeft gisteren de ultraconservatieve Priesterbroederschap Sint-Pius X (FSSPX) een aanbod gedaan om zich met het pauselijk gezag te verzoenen. Op voorwaarde dat de aangekondigde bisschopswijdingen worden opgeschort, kan er met Rome een theologische dialoog worden gevoerd over een aantal door de FSSPX verworpen vernieuwingen van Vaticanum II.
Gisteren werd pater Davide Pagliarani, algemeen-overste van de FSSPX, in het Paleis van het Heilig Officie in Rome ontvangen door kardinaal Víctor Manuel Fernández, prefect van het Dicasterie voor de Geloofsleer. Deze ontmoeting was tot stand gekomen op initiatief van Fernández. De aanleiding was de publieke aankondiging op 2 februari van bisschopswijdingen binnen de FSSPX.
De FSSPX heeft nog maar twee bisschoppen binnen de eigen gelederen. Om te garanderen dat er in de toekomst nog priesters kunnen worden gewijd, acht de broederschap het noodzakelijk dat er nieuwe bisschoppen worden geconsacreerd. Het kerkelijk wetboek zegt echter dat alleen de paus toestemming kan geven voor bisschopswijdingen. Wie zonder pauselijk mandaat zowel bisschoppen wijdt als tot bisschop gewijd wordt, loopt van rechtswege excommunicatie op.
De FSSPX heeft binnen de Rooms-Katholieke Kerk geen canonieke status, dat betekent dat zij buiten de rechtsorde van de Katholieke Kerk valt. Toch erkent Rome de geldigheid van de sacramenten die binnen de broederschap worden toegediend.
Het gesprek tussen Fernández en Pagliarani vond onder vier ogen plaats en duurde zo’n ongeveer anderhalf uur. Het verliep volgens een communiqué van de FSSPX in “een gemoedelijke en openhartige sfeer”. Het stelde pater Pagliarani in staat “om aandachtig naar de prefect te luisteren en de reikwijdte van de aankondiging van 2 februari te verduidelijken, evenals de betekenis van de stappen die de afgelopen maanden bij de Heilige Stoel zijn ondernomen”, aldus de FSSPX, eraan toevoegend dat de algemeen-overste kon uitleggen dat er sprake is van “geestelijke nood waarin de zielen verkeren” en dat het daarom zijn plicht is om “de voortzetting van het ambt van haar bisschoppen te verzekeren”.
“Hij [Pagliarani] vond het vooral belangrijk om de geest van naastenliefde uiteen te zetten waarin de Priesterbroederschap deze wijdingen wil verrichten, evenals haar oprechte verlangen om de zielen en de Roomse Kerk te dienen. Ten slotte herhaalde hij zijn verlangen dat, gezien de zeer bijzondere omstandigheden waarin de Heilige Kerk zich bevindt, de Priesterbroederschap in haar huidige, uitzonderlijke en tijdelijke situatie kan blijven werken voor het welzijn van de zielen die zich tot haar wenden”, aldus de FSSPX.
Kardinaal Fernández presenteerde van zijn kant een andere benadering van de kwestie. Na verduidelijking van enkele punten die door de FSSPX in verschillende brieven naar voren waren gebracht – waaronder de kwestie van de goddelijke wil met betrekking tot de verscheidenheid aan religies, stelde de prefect een specifiek theologisch dialoogtraject voor, met een welomschreven methodologie. Dat betreft thema’s die nog onvoldoende zijn verduidelijkt of de verschillende graden van instemming die de verschillende documente van het Tweede Vaticaans Concilie en hun interpretatie vereisen. Zo wordt het verwerpen van een ‘verklaring’ als minder erg beschouwd als het verwerpen van een ‘dogmatische constitutie’; dat laatste kan door het Vaticaan worden opgevat als ketterij, wat hereniging onmogelijk zou maken.
“Dit traject heeft als doel om, met betrekking tot de besproken thema’s, de minimale vereisten voor volle gemeenschap met de Katholieke Kerk te benadrukken en om zo een canonieke status voor de Broederschap uit te stippelen, samen met andere aspecten die verder moeten worden verdiept”, liet het Dicasterie voor de Geloofsleer na afloop van het gesprek weten.
“Vanuit de Heilige Stoel is benadrukt dat de wijding van bisschoppen zonder mandaat van de Heilige Vader, die de opperste, volle, universele, directe en onmiddellijke gezagsmacht bezit een beslissende breuk van de kerkelijke gemeenschap (schisma) zou inhouden, met ernstige gevolgen voor de Broederschap als geheel. Daarom veronderstelt de mogelijkheid om deze dialoog te voeren dat de Broederschap de beslissing over de aangekondigde bisschopswijding opschort”, aldus het dicasterie.
Afgesproken werd dat pater Pagliarani het voorstel aan de algemene raad van de FSSPX zal voorleggen en het uiteindelijk besluit over het Vaticaanse aanbod aan het Dicasterie voor de Geloofsleer zal voorleggen. “In geval van een positief antwoord zullen de stappen, fasen en procedures die moeten worden gevolgd, in onderling overleg worden vastgesteld”, aldus het dicasterie.
De FSSPX telt volgens haar eigen gegevens 735 priesters over de hele wereld. In hun seminaries bereiden in totaal meer dan 250 jonge mannen zich voor op het priesterschap. Hun stichter, de Franse aartsbisschop Marcel Lefebvre, stierf in 1991.
Op 30 juni 1988 consacreerden Lefebvre en bisschop Antônio de Castro Mayer in Écône (Zwitserland) vier priesters van de FSSPX. Dat deden ze tegen de uitdrukkelijke wil van paus Johannes Paulus II. De wijdelingen waren Bernard Tissier de Mallerais, Richard Williamson, Bernard Fellay en Alfonso de Galarreta. Alleen de laatste twee leven nog.
Op 24 januari 2009 hief paus Benedictus XVI de excommunicatie van de vier door Lefebvre geconsacreerde bisschoppen op. Dat zorgde voor een schandaal omdat een van hen, Richard Williamson, een Holocaustontkenner bleek.
De opheffing van de excommunicatie betekende overigens niet dat de FSSPX een officiële positie kreeg binnen de Rooms-Katholieke Kerk. Nog altijd is haar canonieke status nul.
Het hoofdkwartier van de FSSPX is gevestigd in Menzingen (Zwitserland). In Nederland bevindt zich in Gerwen een priorij met drie priesters van de Broederschap. Zij bedient gelovigen op drie locaties: de Oude Sint-Clemenskerk in Gerwen, de Sint-Willibrorduskerk in Utrecht en de Kapel van Onze Lieve Vrouw van de Rozenkrans in Leiden.