Londen, 17 oktober 2025 – De bisschoppen van de Global Anglicans Future Conference (GAFCON) hebben gisteren bekendgemaakt definitief te breken met de de aartsbisschop van Canterbury, traditioneel gezien als de ‘eerste onder gelijken’ binnen het anglicanisme. Volgens GAFCON is de beslissing genomen vanwege wat zij zien als een afwijzing van het gezag van de Bijbel. De conservatieven verklaren zichzelf nu als de “ware” Anglicaanse Gemeenschap.
GAFCON, dat zichzelf omschrijft als “een wereldwijde beweging die authentieke anglicanen verenigt, het evangelie van God beschermt, orthodoxe leiders vormt en missionaire middelen ontwikkelt ter ere van God”, ontstond in 2008 als reactie op wat zij zagen als morele en doctrinaire afglijding binnen delen van de Anglicaanse Gemeenschap.
De beweging bestaat voornamelijk uit kerken uit het Globale Zuiden, met name Afrika, en conservatievere groepen in Noord-Amerika, Zuid-Amerika en Australië. Tot de leden behoren onder meer de Anglicaanse Kerk van Nigeria, de Anglicaanse Kerk van Kenia en de Anglicaanse Kerk van Oeganda, evenals de Anglicaanse Kerk in Noord-Amerika, die voortkwam uit een scheuring met de Episcopale Kerk in de Verenigde Staten en de Anglicaanse Kerk van Canada.
De directe aanleiding voor de breuk is de recente benoeming van Sarah Mullally als eerste vrouwelijke aartsbisschop van Canterbury. Mullally, die zichzelf omschrijft als “pro-choice feministe”, werd voor veel kerkprovincies het symbool van een definitieve breuk met de traditionele leer. Haar benoeming, die in vrijzinnigere kringen werd toegejuicht, leidde onmiddellijk tot verzet binnen de orthodoxere gelederen.
In een gisteren gepubliceerd communiqué kondigde GAFCON de oprichting aan van een nieuwe structuur: de Global Anglican Communion. Deze nieuwe gemeenschap zal eisen dat deelnemende kerkprovincies – de autonome nationale kerken binnen het anglicanisme – geen banden meer onderhouden met de zetel van Canterbury of de administratieve raad van de Anglicaanse Gemeenschap.
De scheuring is het resultaat van jarenlange theologische spanningen, die onder meer gaan over de wijding van vrouwen tot diaken, priester en bisschop, de inclusie van LHBTQ+-personen en het huwelijk tussen personen van hetzelfde geslacht. Twee jaar geleden, toen de Church of England zegeningen voor homoseksuele stellen goedkeurde, verklaarde de Global South Fellowship of Anglicans, een verwante conservatievere groep, al dat het tijd was voor nieuw geestelijk leiderschap.
Tijdens hun aankomende algemene vergadering in 2026 zal GAFCON een voorzitter kiezen voor een nieuwe administratieve raad, die een tegenhanger zal vormen voor de aartsbisschop van Canterbury.
De huidige breuk heeft gevolgen voor bijna 110 miljoen anglicanen wereldwijd. GAFCON claimt 85 procent van hen te vertegenwoordigen, ongeveer 75 miljoen mensen, hoewel deze cijfers betwist worden. In de Verenigde Staten weerspiegelt deze wereldwijde hergroepering de scheiding tussen de Episcopal Church in America en de afscheiding van de Anglican Church in North America.
Dat de nieuwe aartsbisschop een vrouw is, speelt zeker een rol voor kerkprovincies die geloven dat dit ambt uitsluitend aan mannen toebehoort. Maar volgens critici is het vooral Mullally's profiel als “pro-choice feministe” en haar betrokkenheid bij de ontwikkeling van liturgieën voor same-sex zegeningen dat de conservatieven heeft doen besluiten tot een definitieve breuk.