Amsterdam (ANP), 1 januari 2026 – Stadsherstel Amsterdam noemt de brand in de Vondelkerk niet te bevatten. “Wij gaan onderzoeken wat de schade aan de kerk is en vanuit daar bekijken we wat we kunnen doen”, zegt een woordvoerster. Stadsherstel Amsterdam is sinds 1996 eigenaar van de kerk die in de nieuwjaarsnacht voor een groot deel werd verwoest.
“Het verlies van deze prachtige kerk raakt ons allemaal”, zegt zij. “Onze gedachten gaan uit naar de omwonenden, de vaste huurders van de kerk die hun werkplek kwijt zijn, en naar de mensen die de Vondelkerk hadden geboekt voor hun huwelijk, bedrijfsfeest, concert of andere bijzondere momenten. Wij doen er alles aan om vandaag en in de komende dagen te bekijken wat we voor hen kunnen betekenen."
In het kerkgebouw waren drie kantoren rond het middenschip gevestigd. Daarnaast wordt de kerk gebruikt door een geloofsgemeenschap. Het middenschip was te huur voor concerten, kerkdiensten, congressen, recepties en huwelijken.
De ingestorte toren was vijftig meter hoog, staat op de website van Stadsherstel. Het ontwerp van de kruisbasiliek is van architect Pierre Cuypers (1827-1921) uit Roermond, die in heel Nederland tientallen kerken heeft ontworpen en daarnaast het Centraal Station en het Rijksmuseum in Amsterdam. Hij ging zelf in de Vondelstraat wonen in een van de negentien huizen die hij erbij ontwierp. Vanuit zijn woning had hij uitzicht op de kerk. "Hij beschouwde de Vondelkerk als zijn mooiste kerk."
De kerk, toegewijd aan het Allerheiligste Hart van Jezus, werd in 1977 aan de rooms-katholieke eredienst onttrokken, waarop zij in verval raakte. De Stichting Vondelkerk werd opgericht en behoedde de kerk in 1984 voor sloop.
Burgemeester Femke Halsema van Amsterdam staat op sociale media stil bij de verwoesting van de Vondelkerk. De toren en een deel van het middengedeelte zijn ingestort, net als een groot deel van het dak. “Afgelopen nacht verloor Amsterdam één van zijn meest intieme monumenten”, schrijft Halsema, die in de nachtelijke uren zelf kwam kijken bij de brand.
“Sinds de eerste steenlegging in 1872 was het kerkgebouw niet alleen een plek voor erediensten, maar een kloppend hart van een Amsterdamse buurt”, aldus de burgemeester. “Voor veel buurtbewoners was de kerk een oriëntatiepunt, een stille metgezel bij het opgroeien, wonen en ouder worden in de wijk.”
Pastoor Eric Fennis, de deken van Amsterdam, verklaarde op de website van de Amsterdamse Sint-Nicolaasparochie dat de rooms-katholieke geloofsgemeenschap in de hoofdstad geschokt is door de verwoestende brand. Hij wijst erop dat de Vondelkerk bijna 100 jaar lang een belangrijke plek voor de katholieke gemeenschap in Amsterdam-Zuid was. “En door de prachtige monumentale architectuur en ligging was de kerk een verwijzing naar een rijke geloofsgeschiedenis”, voegt de priester toe.
“Ons medeleven gaat uit naar de direct omwonenden die angstige uren hebben moeten doorstaan vanwege het brandgevaar endaarom hun huizen moesten verlaten. Ons medeleven gaat ook uit naar de huidige gebruikers van de kerk, waaronder de leden van de geloofsgemeenschap Liberty Church die iedere zondag hun diensten in deze kerkhielden en nu een belangrijke vieringplek kwijt zijn”, aldus deken Fennis.
