Ahmet Polat: ‘Leef je uit vertrouwen of vanuit wantrouwen?’

Het leven van Ahmet Polat had heel anders kunnen lopen, gezien zijn verleden. Maar als jonge fotograaf nodigde de kunst hem uit om dit pad te bewandelen. In De verwondering vertelt hij hoe een aardbeving in Turkije hem confronteerde met wie hij wil zijn – als kunstenaar en als mens. ‘Ik had nooit verwacht dat de reis van mijn leven zo zou lopen…’

In 2006 won Ahmet Polat als jonge fotograaf één van de ICP Awards in New York: de Oscars van de fotografie. Naast fotograaf is Ahmet ook filmmaker en hoofdredacteur van omroep HUMAN. Van jongs af aan al past hij niet goed in één hokje, vertelt hij in gesprek met Annemiek Schrijver. 

Ahmet groeide op in het Brabantse Fijnaart, waar zijn katholieke moeder vandaan komt. Zijn Turkse vader was de eerste inwoner met een islamitische achtergrond. ‘Het was geen makkelijk huwelijk. Ik denk dat iedereen in het dorp de wekelijkse soap bij de familie Polat meekeek.’ Die onrust maakte Ahmet snel volwassen. Hij zorgde voor zijn moeder en nam de rol van de man des huizes op zich, als zijn vader afwezig was. Het huwelijke strandde toen Ahmet negen jaar was.

‘Het dorp was niet altijd een vredelievende plek’, vertelt Ahmet aan tafel bij Annemiek. Het gezin kreeg te maken met racisme. Ahmets vader werd zelfs ooit in elkaar geslagen tijdens carnaval. ‘Het jaar daarop besloot hij het recht in eigen hand te nemen door de daders te grazen te nemen met een mes. Gelukkig overleefden alle slachtoffers het.’ Maar Ahmets vader kwam vast te zitten, wat bij hem voor veel schaamte zorgde. ‘We waren al anders dan de rest van het dorp, en dan was er ook nog dit verhaal!’ Pas later kon hij zich met zijn vader verzoenen.

Terugkijkend is Ahmet vooral blij dat hij de kunst heeft gevonden: ‘Daardoor werd ik uitgenodigd een ander pad te bewandelen’. Dat pad leidde tot veel moois, waaronder zijn fotografie en de ontmoeting met de vrouw van zijn leven. ‘Kunst is essentieel, want het leert ons alle ongrijpbare facetten van het menszijn. Als we tornen aan kunst, ontnemen we onszelf het menszijn.’ 

Een kantelpunt was de aardbeving van 1999 in Turkije, in het gebied waar zijn familie woonde. Ahmet besloot daarnaartoe te reizen met zijn camera. Daar werd hij geconfronteerd met een hele horde nieuwsjournalisten en -fotografen. ‘Dit wil ik niet’, dacht hij. ‘Ik wil niet als een soort aasgier de commotie in beeld brengen. Ik wil juist de kracht laten zien die er ná de ramp zichtbaar wordt’, vertelt hij aan de hand van zijn eigen foto’s. 

De fotograaf heeft een machtige positie: ‘Ik bepaal wat je wel en wat je niet ziet’. Daarom is de intentie achter de foto essentieel, legt Ahmet uit. ‘Neem ik de foto, of krijg ik hem? Het moet wederkerig zijn. Ik wil iets teruggeven en bijdragen.’ Die houding bepaalt ook de rest van je leven: Leef je uit vertrouwen en de wil om het leven te delen? Of vanuit wantrouwen? ‘Het is een keuze. Durf moedig te zijn,’ geeft Ahmet de kijkers mee.

De verwondering met Ahmet Polat, zondag 8 februari om 08.25 uur bij KRO-NCRV op NPO2