De meeste daders van seksueel geweld keren na hun straf en eventuele behandeling terug in de samenleving. Zij krijgen een tweede kans, maar wat betekent dat voor hun slachtoffers? Na een vaak lange strijd om hun dader veroordeeld te krijgen, volgt de opluchting. Maar vroeg of laat komt de dader weer vrij. Hoe bereid je je als slachtoffer voor op zijn terugkeer in de samenleving? Noa, Linde, Sonja en Sarah vertellen over hun zoektocht naar veiligheid, erkenning en de moed om weer te gaan leven. Gelijktijdig met de aflevering lanceren Pointer en het AD een vernieuwde kaart waarop vrouwen onveilige plekken kunnen melden en verbeteringen kunnen volgen. De vierde, extra aflevering van App me als je thuis bent is vanaf woensdag 25 november te zien bij KRO-NCRV op NPO Start en om 21.50 uur op NPO 3.
Noa: van opluchting naar onzekerheid
Noa is vijftien als ze wordt aangevallen door de Utrechtse serieverkrachter. Wanneer Gerard T. in 2017 wordt veroordeeld tot zestien jaar cel, zonder tbs, voelt dat als het einde van een lange periode van angst en onzekerheid. 'Ik was zo opgelucht dat hij opgesloten zat, dat ik hem onmogelijk kon tegenkomen.'
In 2025 wordt ze onverwacht gebeld over zijn mogelijke vervroegde vrijlating. 'In de komende periode zal hij meer vrijheden krijgen. Maar wat als hij zich laat verleiden? En weer gaat het eigenlijk over hem. Het gaat alleen over hem! De wereld is vanaf nu weer een stukje onveiliger; niet alleen voor mij, maar voor alle vrouwen.'
Linde: de positie van het slachtoffer in de rechtszaal
Studente Linde (21) wordt in 2024 na een avond stappen in Utrecht aangevallen door een eerder veroordeelde zedendelinquent en ex-tbs’er. Ze weet zich los te vechten, maar tijdens de rechtszaak wordt haar belager vrijgesproken van poging tot verkrachting. 'Het feit dat ik heb kunnen wegkomen, pakt nu in zijn voordeel uit. Dat voelt heel onrechtvaardig.'
Het valt haar tijdens de zitting op hoeveel aandacht er naar de verdachte gaat. 'Het was allemaal heel zielig voor hem. Daar had ik wel echt moeite mee.' Slachtofferadvocaat Richard Korver pleit voor een gelijkwaardigere positie van slachtoffers in de rechtszaal. 'We moeten de positie van een slachtoffer serieuzer gaan nemen. De juridische wereld heeft soms de neiging zich los te zingen van de realiteit.'
Sarah: niet willen weten wie je dader is
Sarah is twintig als ze in januari 2023 na een voetbaltraining naar huis fiets. Plotseling verschijnt een man met een helm op de weg. Hij trekt haar van haar fiets. Ze weet te ontsnappen en verstopt zich achter een heg. 'Ik dacht dat mijn ouders mij de volgende dag zouden vinden. Zo bang was ik om dood te gaan.' Haar aanvaller krijgt tien maanden cel, maar wordt vrijgesproken van poging tot verkrachting. Inmiddels is hij weer vrij. Sarah weet dat hij uit hetzelfde dorp komt, maar wil bewust niet weten wie hij is. 'Ik wil gewoon niet, dat als ik naar de supermarkt ga ik bang moet zijn om hem tegen te komen.' De impact van de aanval is groot: zodra het donker wordt, durft Sarah niet meer alleen te fietsen.
Sonja: haar eigen kracht terugpakken
Sonja wordt op haar twintigste verkracht. Haar dader krijgt dertig maanden cel en tbs. 'Ik vond de straf bizar laag. Ik dacht: ik heb levenslang en jij moet ook levenslang hebben.' In de jaren daarna verandert haar kijk op straf, rechtvaardigheid en herstel. Twintig jaar na haar verkrachting neemt Sonja het initiatief tot een ontmoeting met haar dader. Niet om antwoorden te krijgen. 'Mijn eigen kracht terugpakken, een stem hebben. Regie hebben was belangrijker dan de antwoorden die hij gaf.'
Gezien en gehoord worden
De vier verhalen laten zien dat een dader zijn straf kan hebben uitgezeten, terwijl de gevolgen voor slachtoffers nog lang niet voorbij zijn. Voor Noa blijft de vraag of de straf en het systeem rechtdoen aan wat haar als jong meisje is overkomen. 'Ik weet het niet. Ik gun het haar, het meisje dat ik toen was, om gezien te mogen worden. Ik zou haar zo graag bij de hand willen nemen. En te weten dat al die angsten en onzekerheden en gevechten met zichzelf uiteindelijk op een goede plek gaan komen.'
Vernieuwde kaart met onveilige plekken
Tegelijk met de aflevering lanceren Pointer en het AD een vernieuwde kaart met inmiddels 18.828 meldingen van plekken waar vrouwen zich onveilig voelen. Op de kaart kunnen gebruikers nu ook meldingen van anderen bevestigen, verbeteringen voorstellen en volgen welke maatregelen gemeenten nemen. Utrecht is de eerste gemeente die op de kaart inzicht geeft in haar aanpak van onveilige plekken. Zo is te zien op welke locaties de gemeente werkt aan verbeteringen en kunnen inwoners via een eigen meldpunt onveilige situaties doorgeven. Daarmee maakt de kaart niet alleen zichtbaar waar vrouwen zich onveilig voelen, maar ook wat gemeenten doen om deze plekken veiliger te maken. Bekijk de kaart via onveilige-plekken.kro-ncrv.nl.
De vierde aflevering van App me als je thuis bent is vanaf woensdag 25 november te zien bij KRO-NCRV op NPO Start en om 21.50 uur op NPO 3.
