Paella is tegenwoordig bijna synoniem voor Spanje. Maar het waren de Romeinen en de Moren die de belangrijkste bijdragen leverden voor het ontstaan van het gerecht. Hoe is dat zo gekomen en hoe komt het gerecht echt aan zijn naam?
Romeinen en Moren
De
Romeinen stichtten ‘Valentia’ zoals zij het noemden in het jaar 138 voor
Christus. Zij introduceerden irrigatiesystemen in de regio van Valencia.
Hierdoor werd het meer van Albufera, dat vroeger een zoutwatermeer was,
langzaamaan zoet. Dit maakte het meer met zijn drassige omgeving erg geschikt
voor het kweken van rijst. De rijst werd eeuwen later meegenomen door de Moren
die vanaf 710 het Iberisch schiereiland veroverden. Zij namen rijst mee vanuit
het Oosten en vanuit Afrika.
Arbeiders
In
het begin was rijst vooral een exotisch en kostbaar product in Spanje. Het was
vooral iets voor de elite die luxe rijstgerechten op tafel toverden. Toch waren
het de arme arbeiders op de rijstvelden die de basis legden voor de moderne
paella. Zij gingen de rijst die ze moesten verbouwen zelf ook gebruiken voor
maaltijden. Om het meer smaak te geven voegden ze alles toe wat ze konden
vinden in de direct omgeving. Zo kwamen tomaten, uien, bonen en slakken terecht
in hun gerechten.
Authentieke paella
Langzaam
maar zeker werd rijst steeds belangrijker in de keuken van de regio Valencia.
Helemaal toen vanaf de vijftiende eeuw lokale koks van restaurants rijst gingen
gebruiken. Omdat door de eeuwen heen de welvaart toenam konden er luxere
ingrediënten gebruikt worden zoals eend, kip en konijn. Dit was de aanzet voor
de echte authentieke Valenciaanse paella die aan het eind van de 19e
zijn huidige vorm kreeg. Tot op de dag van vandaag gebruikt men nog steeds de
tien vastgelegde ingrediënten voor een echte paella Valenciana:
Garrofón (grote witte boon)
Tomaat
Ferradura boon (soort Spaanse snijboon)
Kip
Konijn
Zout
Olijfolie
Rijst
Water
Saffraan
De naam
Er
zijn drie theorieën over waar de naam paella vandaan komt. De eerste werd al in
onze uitzending verteld. Paella zou voortkomen uit liefde en is een
verbastering van ‘parra ella’ wat ‘voor haar’ betekent. Paella zou bij uitstek
het gerecht zijn dat de man voor zijn vrouw maakt en waarvoor hij zelf de
ingrediënten bij elkaar jaagt.
Kliekjes van de koning
De
tweede theorie is gebaseerd op een gewoonte uit de 8e eeuw. In die
tijd was een groot deel van Spanje al veroverd door de Moren. De Moorse
koningen lieten na hun maaltijden regelmatig kliekjes rijst, kip en groenten
over. Hun knechten zouden deze mee naar hun huis nemen om er een maaltijd van
te maken. De naam paella zou in dit verhaal komen van het
Arabische woord ‘baqiyah’ dat zoiets als restanten of
restjes betekent.
Pan
De
meest waarschijnlijk verklaring is dat het woord paella de naam van de pan is
waarin het gemaakt wordt. De meeste deskundigen zijn het erover eens dat deze
pan met platte bodem verantwoordelijk is voor de benaming van het gerecht.
Paella komt van het Latijnse woord voor pan: patella.
Geschreven door: Maic Oudejans
Bronnen: Communitat Valenciana, Valencia Valencia, Paellas, Gastronomy Valencia
