We kappen wéér eens een bos voor een snelweg: een stuk van het Amelisweerd bij Utrecht wordt gekapt voor de verbreding van de A27. Is nodig, zegt het kabinet. Is het niet waard, zegt actiegroep ‘Amelisweerd niet geasfalteerd’. Waar kies je voor: een stuk natuur of een autoweg?
Vorige week ontstond
ophef over
de natuur. Het kabinet besloot plannen door te zetten om de A27 bij Utrecht te
gaan verbreden. Nu is dat feit niet bijzonder, maar wel dat hiervoor een stuk
van het bos Amelisweerd moet worden gekapt.
Het leidde tot woedende reacties van omwonenden en
natuurliefhebbers. Ruim achthonderdbomen zullen worden gekapt, waaronder eiken
van meer dan 150 jaar oud. Ook maken zij bezwaar tegen de luchtvervuiling, de
geluidsoverlast van de snelweg en de acht jaar durende bouwoverlast. Els Rijke hoort
bij de bomenwacht van Amelisweerd niet Geasfalteerd, de actiegroep die
zich verzet tegen de verbreding van de snelweg. Zij vertelt waarom het
belangrijk is dat jongeren voor de natuur opkomen en haar op waarde schatten.
Het enige plekje
Want een bos is meer dan wat random bomen, vertelt Rijke.
“Zeker in een drukke stad als Utrecht. Het is voor inwoners het dichtstbijzijnde
stukje groen, een rustig plekje waar ze lekker kunnen wandelen en even
ontsnappen aan de drukte. Daarom zijn de inwoners ook zo boos.”
“Maar het is niet alleen voor de inwoners. Ook heeft dit bos
allerlei bijzondere ecologische kenmerken. Er zitten speciale plantsoorten,
bomen van 200 jaar oud en op de plek waar gekapt gaat worden zit een dassenburcht
en lopen er vaak reeën. Het is echt een verwilderd stukje natuur dat plaats
moet maken voor een extra rijstrook van een snelweg.”
Het laat volgens Els zien dat er op de korte termijn gedacht
wordt. Els: “Er wordt door de overheid nog gedacht in oude modellen waarin de
auto nog de baas is. In de huidige klimaatcrisis waarin uitstoot omlaag moet,
wordt de waarde die de natuur heeft onderschat.”
Hoe doe je dat?
Maar hoe bepaal je de waarde van natuur? Lars Hein is
professor bij de Wageningen Universiteit en doet onderzoek naar de economische
waarde van de natuur. “De waarde van natuur is erg lastig vast te stellen. Het bestaat uit de economische waarde en de intrinsieke waarde
van natuur. De natuur
levert veel verschillende diensten aan de maatschappij." Een van de
belangrijkste daarvan, zo stelt Hein, is het bieden van mogelijkheden voor recreatie.
"Er zijn nog veel meer factoren die meespelen in het bepalen
van een economische waarde: de waarde van bijvoorbeeld hout, luchtfiltering en
koolstofopname. Maar de belangrijkste economische dienst
in de Amelisweerd is het bieden van
mogelijkheden voor recreatie, naast
natuurlijk de intrinsieke waarde, dus de
waarde die de natuur op zichzelf heeft, los van de gebruikswaarde voor de mens."
Maar hoe wordt zoiets berekend? Zijn daar complexe
wiskundige formules voor? “Dat is ingewikkeld, maar daar zijn een aantal
methodes voor ontwikkeld. Als we bijvoorbeeld kijken naar de recreatie: hoeveel
bezoekers gaan ernaartoe en wat zou de betalingsbereidheid zijn om te bezoeken? Als veel mensen gebruikmaken van een bos, dan heeft dat een hele grote waarde voor mensen in de omgeving.”
De boom in
Maar als ze ergens anders gewoon wat bomen planten (wat het plan
is), dan is het probleem opgelost toch? Rijke: “Bomen planten an sich is een
goed idee. Maar het idee dat je daarmee een oud bos kan vervangen is echt een
farce. Een bos is echt een ecosysteem en bestaat uit veel meer dan een aantal
bomen. Ook duurt het vijftig jaar voordat een nieuwe boom dezelfde C02opname
heeft als een oude boom.”
Opnieuw planten is dus geen goed alternatief, maar wat kun je dan
wel doen? En waarom zou je überhaupt wat doen, als je bijvoorbeeld al naast een
bos woont of gewoon niet zo veel met natuur hebt? Rijke: “We zien dat veel
jongeren zich al aansluiten bij protestbewegingen, zoals bij ons, maar ook bij
klimaatstakingen en organisaties als Extinction Rebellion. Maar in de politiek,
de mensen die uiteindelijk besluiten, zitten oude mensen.”
“Ik vind het bizar dat mensen boven de veertig beslissen
over een toekomst waar ze zelf niet meer in leven. Dus ik hoop dat jongeren ook
niet gaan afwachten tot anderen wat doen, maar zelf in actie komen. Wij zullen
Amelisweerd beschermen, daarvoor willen we zelfs in de boom gaan zitten om de
kap tegen te houden. We hebben al meer dan duizend aanmeldingen. We vragen geen
toestemming, we doen het gewoon.”
Dus al heeft de natuur nog niet veel waarde voor je: wat nu
besloten wordt heeft invloed op jouw toekomst. Wil je over dertig jaar lekker
wandelen of tot rust komen bij een recreatieplas? Laat dan zien dat de natuur
waarde voor je heeft. En anders kan je de spreekwoordelijke boom in.
