Een paar 'do's' en 'don'ts' voor iedereen die denkt dat de Pride slechts een kinky versie van Koningsdag is. Wees gerust: het is echt niet zo moeilijk om een goede bondgenoot te zijn.
Dit artikel is aangepast op 1 augustus 2023.
Wie deze week door Amsterdam loopt, zal het niet zijn ontgaan: het is
prideweek. Regenboogvlaggen wapperen op iedere straathoek, lhbti+’ers van over
de hele wereld komen vol verwachting aandraven, er wordt gefeest, geflirt en
geprotesteerd. Als Amsterdamse homo geniet ik van de tijdelijke roze invasie
van mijn stad.
Tegelijkertijd word ik me ieder jaar meer bewust van de aantrekking die
de festiviteiten ook op cisgender hetero’s hebben. Een deel daarvan komt met
hartverwarmende intenties: niets zo aandoenlijk als een ouder die uit Twente is
over gereisd om de vrijheid van zijn queer kroost te vieren. Maar wanneer de
cishets het straatbeeld beginnen te domineren en de Pride enkel zien als
gratis volksfeest voor het eigen vermaak, is het tijd om aan de bel te
trekken.
Vandaar, voor iedereen die denkt dat de Pride slechts een kinky versie
van Koningsdag is, een paar do’s en don'ts. Zodat jullie
aanwezigheid werkelijk iets bijdraagt aan onze belangen. Wees gerust: het is
echt niet zo moeilijk om een goede bondgenoot te zijn.
"Ons gesterkt, gezien en verbonden voelen is minstens zo belangrijk als het zuipen en dansen"
1. Weet dat de Pride
ooit begon als protest voor gelijke rechten van lhbti+’ers
In de loop van de jaren ‘60 van de vorige eeuw klonk de roep om gelijke
rechten, en met name het decriminaliseren van seksueel contact tussen mensen
van hetzelfde geslacht, steeds luider in westerse landen.
In Nederland werden tussen 1911 en 1971 zo’n vijfduizend homo’s berecht op basis
van artikel 248bis, een onderdeel van
de ‘Zedelijkheidswet’. Dat artikel stelde dat seks met iemand van hetzelfde
geslacht in de leeftijd van 16 tot 21 jaar strafbaar was, terwijl dat voor
hetero’s niet opging. Had je als 22jarige man seks met je vriendje van 20, dan
riskeerde je tot zo’n vijftig jaar geleden dus een gevangenisstraf.
In 1969, een paar maanden voor de bekende Stonewall Riots in New York, werd op
het Binnenhof in Den Haag al gedemonstreerd voor het schrappen van artikel
248bis uit het Wetboek van Strafrecht. In 1977 vond in Amsterdam de eerste
protestmars plaats, georganiseerd door actiegroep Lesbian Nation. Uit de
protesten in binnen en buitenland vloeiden in allerlei steden jaarlijks
terugkerende prideevenementen voort. In Nederland kwam er de Roze Zaterdag,
een nationaal prideevenement waar in de eerste jaren soms met fysiek geweld op
werd gereageerd.
Sinds 1996 kent Amsterdam zijn eigen prideviering, met als hoogtepunt de
kleurrijke botenparade door de grachten. Hoewel de Amsterdamse prideweek aan de
oppervlakte een uitbundige viering van gender en seksuele vrijheid is, blijft
het voor veel lhbti+’ers ook een belangrijk moment van protest, verzet en
zichtbaarheid.
2. Besef dat de Pride
ook nu niet slechts een gratis feest is
Hoewel je als lhbti+’er in Nederland niet meer in de gevangenis belandt
vanwege je geaardheid of genderidentiteit, is er anno 2023 genoeg om voor te
strijden. Van een steeds positiever wordende houding ten aanzien van homo’s,
bi en trans personen is al lang geen sprake meer: de laatste jaren stagneert de emancipatie. Zo
blijft het voor tien procent van de volwassen Nederlanders een probleem als hun
kind les zou krijgen van een transgender docent.
De afwijzing, stigmatisering en agressie waar veel lhbti+’ers mee te
maken krijgen is ook terug te zien in de ervaringen van scholieren. Zo is het
aandeel homo en biseksuele jongeren dat gepest wordt en kampt met psychische
problemen twee keer
hoger dan onder heteroseksuele jongeren. Maar liefst een op de
vijf trans kinderen krijgt te maken met fysiek geweld. Tegelijkertijd is er
een internationaal
georganiseerde beweging in opmars die ontkent dat seksuele en
genderdiversiteit onder jongeren bestaat of zelfs actief moet worden bestreden.
Radicaalrechtse politieke partijen zoals FvD laten zich door die beweging
inspireren.
Omdat de gelijkheid en veiligheid van lhbti+’ers in Nederland nog
onvoldoende verankerd is in de wet, zakte ons land dit jaar naar een
schamele veertiende plek op de Europese emancipatieranglijst. De Amsterdamse pride is dan ook
hét moment om als gemeenschap een vuist te maken en samen met bondgenoten voor
onze belangen op te komen. Ons gesterkt, gezien en verbonden voelen is minstens
zo belangrijk als het zuipen en dansen.
"Een goede bondgenoot hoeft niet zo nodig zelf te stralen, maar geeft ook letterlijk ruimte aan degenen voor wie het evenement bedoeld is"
3. Sta je plek op een
boot tijdens de Canal Parade af aan een lhbti+’er
Wetende wat het belang is van die steun en zichtbaarheid, verbaas ik me
ieder jaar weer over het volgende: terwijl mijn queer vrienden tevergeefs
zoeken naar een plekje op een boot tijdens de Canal Parade, zie ik cishetero’s
vrolijk op de eerste rij staan. Dat is de omgekeerde wereld. Voor iedereen die
meevaart in de parade of met een sloep in de gracht ligt: vraag je eens af of
er een lhbti+’er in je omgeving is aan wie je je plek kunt afstaan. Een goede
bondgenoot hoeft niet zo nodig zelf te stralen, maar geeft ook letterlijk
ruimte aan degenen voor wie het evenement bedoeld is.
4. Noem jezelf geen
‘gay for a day’
Leuk dat je toppersoutfit een tweede leven krijgt en je er een roze
glitterhoedje bij hebt gekocht, maar verbrand alsjeblieft je commerciële
meuk waarop zoiets staat als ‘gay for a day’. Doen alsof je gender of
seksuele identiteit met een aan en uitknop kan worden bediend is schadelijk en
beledigend. Tenzij je werkelijk met ons wilt tongen, dan wordt het een ander
verhaal.
5. Lach ons toe, niet
uit
Zie je voor het eerst in je leven een man gehuld in een string, leren
tuigje en hondenmasker? En staat hij ook nog eens droogneukend te dansen op een
boot? Begrijpelijk dat het even wennen is, maar weet dat een fetisj voor
sommigen een belangrijk onderdeel is van hun identiteit of subcultuur. Dat
kunnen uitdragen in het openbaar is óók een vorm van vrijheid. Uiteraard kun je
dat toejuichen en toelachen zolang het maar geen bespotten of uitlachen
wordt.
6. Weet dat er
tijdens de prideweek talloze interessante activiteiten worden georganiseerd
Wat veel cishets niet lijken te weten, is dat de Canal Parade slechts
één onderdeel is van de ruim twee weken durende Queer & Pride Amsterdam. Tijdens die weken worden honderden activiteiten georganiseerd, en dat zijn
lang niet alleen maar feestjes. Op de website van Pride Amsterdam
vind je welke activiteiten nog gaan plaatsvinden, waaronder debatavonden, filmvertoningen en
exposities. Leuk én leerzaam.
"Klop aan bij je baas als je merkt dat jullie werkplek geen veilige omgeving is voor lhbti+’ers"
7. Spreek je ook de rest
van het jaar uit als bondgenoot
Een goede ally ben
je natuurlijk niet alleen die ene dag of die ene week per jaar. Je fysieke
aanwezigheid bij een evenement of protest kan helpen, maar onze
emancipatiestrijd gaat iedere dag van het jaar door. Dus spreek je uit als het
woord ‘homo’ of ‘gay’ als scheldwoord wordt gebruikt, zwijg niet als je
transfobe oom blaat over ‘woke gendergedoe’ en klop aan bij je baas als je
merkt dat jullie werkplek geen veilige omgeving is voor lhbti+’ers.
8. Doneer geld aan een lhbti+ belangenorganisatie
Je verdiepen in de emancipatiestrijd van de roze gemeenschap, een
protest bijwonen, je uitspreken tegen discriminatie en ongelijkheid: het helpt
allemaal, maar zonder het harde werk van lobbyisten en activisten zijn we
nergens. Dat werk kan alleen worden uitgevoerd met voldoende financiële
middelen. Dus maak eens (het liefst structureel) wat over naar het COC, Transgender Netwerk Nederland, IHLIA, stichting Secret Garden, stichting Black
Pride Nederland, Papaya
Kuir, Filipino
LGBT Europe, ILGA Europe, Transgender
Europe of OutRight Action
International.
Veel plezier!
