In de documentairereeks Eindeloos Gepest: het verhaal van Rien staat voetbaltrainer Rien (24) centraal. Hij wordt jarenlang gepest, eerst op de basisschool, later op de middelbare school. Zijn moeder Ilse vertelt hoe het zover kwam.
De blik in Riens ogen
Met Kerstmis 2024 denkt Ilse Kamphuis dat het allemaal goed komt met haar zoon Rien. Maar een paar weken later, tijdens carnaval, ziet ze hem thuiskomen. Ze weet meteen dat het mis is. De blik in Riens ogen verraadt dat er iets ingrijpends is gebeurd. Vanaf dat moment trekt hij zich terug op zijn kamer. En probeert Ilse van alles om hem te helpen. 'Zullen we volgende week samen naar de huisarts gaan?' vraagt Ilse aan Rien. Haar zoon stemt in. 'Dan is alles afgelopen', zegt Rien er nog terloops achteraan. Ilse hoort het nauwelijks en maakt een afspraak bij de arts op maandag 5 mei.
Op 4 mei maakt Rien een einde aan zijn leven.
Dagboek
Na zijn dood vinden de ouders van Rien een dagboekje. Daarin schrijft Rien kleine verhaaltjes uit de tijd dat hij op de lagere school zit. In het begin zijn dat fantasieverhaaltjes over dinosauriërs, maar de verhalen worden steeds grimmiger. Over hoe hij op school wordt gepest.
Dat pesten begint al in groep 3. Hij wordt als enige van de klas niet uitgenodigd voor een verjaardagsfeestje. Daarna wordt de hele lagere schooltijd voor Rien een hel. Hij wordt nagejaagd op het schoolplein, zijn gymkleding wordt onder de douche gegooid, zijn band wordt lek gestoken, hij wordt geschopt en tijdens het voetballen draaien alle medespelers zich om als Rien de bal heeft. Hij kan de bal aan niemand afspelen. Zelfs zijn voetbalschoenen worden verstopt, juist op het veld, waar hij zich het liefst zou willen laten zien, wordt hij het hardst geraakt.
Bespreekbaar maken
Zijn ouders doen er alles aan om het bespreekbaar te maken, maar de school wijst vooral naar Rien zelf, die zijn sociale vaardigheden maar moet verbeteren. Als vader Gregor zijn zoon thuis onder de douche ziet staan met blauwe plekken, besluit hij zelf trainer en coach te worden van Riens voetbalteam. Dat helpt een beetje.
'Ik zag een vrolijke Rien die het thuis aan de keukentafel iedereen naar de zin wilde maken.'
Vrienden
Ook de eerste jaren van de middelbare school gaat het pesten door. Tien jaar lang wordt Rien gepest, pas na zijn vijftiende, als hij naar het mbo gaat, houdt het op en lukt het hem voor het eerst om echt vrienden te maken.
'Ineens kreeg hij vrienden', zegt Ilse. 'Ik zag een vrolijke Rien die het thuis aan de keukentafel iedereen naar de zin wilde maken.'
Carnavalsvereniging
Rien lijkt aan een nieuw leven te zijn begonnen. Hij wordt lid van de carnavalsvereniging. Met een groep vrienden, vooral een voetbalgroep, stapt hij elke zondag in de bus om naar FC Twente te gaan, kratje bier erbij. In de bus deelt hij de broodjes uit die hij thuis heeft gemaakt en zorgt zijn energieke playlist ervoor dat alle supporters het naar hun zin hebben. Want voetbal blijft zijn grote passie. Hij wordt zelf voetbaltrainer, en ook zijn studie gaat goed, Rien lijkt een goede wiskundeleraar te gaan worden.
'Ben je gay?'
Littekens
Waar iedereen een vrolijke en vriendelijke Rien ziet als hij buiten komt, zien zijn ouders hem stil en terneergeslagen thuiskomen. Avondenlang zit hij op zijn kamer met zijn koptelefoon op. Hij kookt voor zichzelf, hij is onbereikbaar.
Ook zijn vrienden merken iets. Als Rien na een avondje stappen nog even met een vriend zit, laat hij hem zogenaamd per ongeluk naar de geschiedenis van zijn internetbrowser kijken. Zijn vriend ziet dat hij websites heeft bezocht waar gay porno te zien is. 'Ben je gay?', vraagt die vriend. Rien knikt. Op dat moment voelt hij een koude rilling door zijn lichaam trekken. Waar hij had gehoopt dat het hem zou opluchten, gebeurt het tegenovergestelde, hij wil het eigenlijk aan niemand vertellen.
Homoseksueel
Pas het laatste jaar begint hij aan zijn omgeving te vertellen wat hem dwarszit: hij is homoseksueel, maar hij wil dat niet zijn. De littekens van het pesten blijken nog niet genezen. Die hele schoolperiode heeft hij gevoeld hoe het is om anders te zijn, dat wil hij niet nog een keer meemaken. Hij vertelt het zijn moeder en een paar goede vrienden, allemaal reageren ze positief. Voor zijn omgeving verandert er niets.
In zijn afscheidsbrief vertelt Rien dat het uit de kast komen hem niet oplucht. Dat het hem juist depressiever maakt. Hij moet zijn hele leven lang in elke nieuwe situatie weer uit de kast komen. Bij iedere vriendschap, bij elk nieuw voetbalteam dat hij gaat coachen. 'Ik wil gewoon zijn zoals iedereen, ik wil niet anders zijn', schrijft hij in zijn afscheidsbrief.
' Ik wil gewoon zijn zoals iedereen.'
Haat-liefde
Die haat-liefdeverhouding met het voetbal blijft. Want als hij tijdens wedstrijden van FC Twente op de tribune staat, hoort hij de spreekkoren. Pas als hij het aan een paar vrienden heeft durven vertellen, zijn er vrienden die voor hem opkomen. 'Laten we maar even stil zijn', zegt zijn vriend Jelle dan tegen de rest. 'Voor Rien.'
Steeds meer dringt het tot Rien door dat hij anders is. Dat hij misschien wel bij elk voetbalteam waar hij als trainer aan de slag gaat, opnieuw moet vertellen dat hij homo is. En dat hij dan elke keer weer die koude rilling moet voelen. Dat hij misschien wel hulp moet vragen. Maar hij doet dat niet, omdat hij niet wil zijn wie hij is.
Afscheidsbrief
In het voorjaar van 2024 besluit hij geen nieuwe seizoenkaart voor FC Twente te kopen. De opmerkingen in de supportersbus, de spreekkoren in het stadion, hij trekt het niet meer. En als er op een carnavalsavond tijdens een ludieke sketch de gek wordt gestoken met een homoseksuele voetbaltrainer, knakt er iets bij hem. Hij komt thuis als het jongetje dat de hele dag op het schoolplein is gepest.
Ondertussen schrijft hij al een jaar lang op zijn mobiele telefoon aan de afscheidsbrief voor zijn ouders, zijn broer en zijn zusje. Daarin bedankt hij zijn moeder, omdat ze hem zo heeft gesteund toen hij werd gepest: 'Toen ik werd gepest op het voetbalveld en mijn bal werd afgepakt, ben jij die voor mij gaan halen. Dat ben ik nooit vergeten.'
En op zondag 4 mei, terwijl zijn vrienden op de tribune FC Twente aanmoedigen, wordt hij dood gevonden. Omdat hij nooit meer anders wilde zijn, zo schrijft hij in zijn afscheidsbrief.
Eerbetoon
Zijn vriendengroep steekt brandende fakkels in de lucht als Rien in de lijkwagen de straat verlaat, een eerbetoon als een voetballer. Zijn vrienden besluiten daarna om met z'n allen de seizoenkaart van Rien aan te schaffen. De seizoenkaart die hij zelf niet meer wilde. Elke twee weken is er nu een lege stoel in het stadion van FC Twente. Voor de voetbalsupporter die geen supporter meer kon zijn.
Denk je aan zelfmoord of maak je je zorgen om iemand? Je kunt via 113 geheel anoniem bellen of chatten.
Eindeloos Gepest is op woensdag 23 september om 21.20 uur te zien bij KRO-NCRV op NPO 3, en gratis te streamen op NPO Start.
Wil je meer persoonlijke verhalen?
Schrijf je in voor de Persoonlijke Verhalen nieuwsbrief
