Door: Stijn Fens
De paus bewaart het leukste voor het laatst. De laatste zes dagen van zijn reis naar Zuid-Amerika is hij in Peru, zijn tweede vaderland. Een glorieuze thuiskomst voor Robert Prevost.
Het gaat dan toch gebeuren. Vrijdag stapt paus Leo in het vliegtuig voor een twaalfdaagse reis naar Zuid-Amerika. Hij bezoekt achtereenvolgens Uruguay, Argentinië en zijn tweede vaderland Peru. In die twaalf dagen staan zo’n vijftig evenementen gepland, houdt de paus zo’n 36 preken en toespraken en vliegt hij alles bij elkaar ruim 30.000 kilometer. (Een rondje aarde ter hoogte van de evenaar is zo’n 40.000 kilometer.) En dat voor een man die ruim drie weken geleden aan longkanker werd geopereerd.
Natuurlijk ben ik geen arts, een zin die ik en veel van mijn collega’s de afgelopen weken geregeld hebben uitgesproken. Ik ben ook geen tuinman en geen automonteur, maar dat wil niet zeggen dat ik mijn mond moet houden over herfstbladeren, houtkap in het algemeen en de vraag of het verstandig is om met all-seasonbanden de weg op te gaan als het heeft gesneeuwd.
Ik vind het nogal wat: zo’n lange reis, zo kort na een ingrijpende operatie. Maar dat heb ik hier al eerder gezegd. Matteo Bruni, directeur van het persbureau van het Vaticaan, zei tijdens een persbriefing deze week dat er medisch gezien geen bijzondere aanpassingen nodig zijn en dat er geen speciale apparatuur wordt ingezet. „De paus heeft in zijn verklaring van 26 oktober duidelijk aangegeven dat het programma ongewijzigd blijft en dat zijn recente ziekenhuisopname geen gevolgen heeft voor het geplande reisschema.”
Over de operatie die de paus onderging, zei Bruni dat deze „geen blijvende medische aandoening veroorzaakt”. En wisten we niet dat paus Franciscus ook een deel van zijn long miste en desondanks de hele wereld over reisde?
Ook aanwezig bij deze persbriefing was Montse Alvarado, sinds 1 november prefect van het Dicasterie voor Communicatie. Zij maakte in die functie haar debuut voor de internationale pers. Ook volgens deze voormalige directeur en chief operating officer van het conservatieve katholieke media-imperium EWTN News is er geen reden tot ongerustheid over het uithoudingsvermogen van de paus.
Zij wees de aanwezige journalisten op de Allerzielenmis van 2 november op de Romeinse begraafplaats Campo Verano, waarbij de paus hoofdcelebrant was en zong. „Ik weet niet of u gisteren naar de mis hebt gekeken, maar zijn conditie is fantastisch”, merkte Alvarado op. „De manier waarop hij zingt is ongelooflijk. En je kunt alleen zingen als je longen echt sterk zijn.”
Nogmaals: ik ben geen arts. En ook geen jurylid van The Voice.
Wie het programma van de aanstaande pausreis bekijkt, ziet de bekende mix van gebruikelijke verplichtingen, plaatsen waar je als paus nu eenmaal niet aan ontkomt en persoonlijke voorkeuren.
Leo vliegt op 6 november naar Montevideo, de hoofdstad van Uruguay, een van de meest geseculariseerde landen van Latijns-Amerika. Volgens recente onderzoeken noemt ongeveer 35 tot 45 procent van de bevolking zich niet-religieus, agnost of, nog erger, atheïst. Dat percentage is uitzonderlijk hoog voor Latijns-Amerikaanse begrippen.
Het is daar zo bar en boos dat in 1919 voor de belangrijkste christelijke feestdagen andere, meer neutrale namen zijn bedacht. Kerstmis heet in Uruguay ‘Dag van de Familie’ en de Goede Week gaat er door het leven als ‘Week van het Toerisme’. Echt waar. En dat alles om de scheiding van kerk en staat er nog eens goed in te wrijven.
Ik heb ook nog wat ideeën voor mijn vrienden in Uruguay. We noemen Pinksteren voortaan de ‘Dag van de Aansteker’ en Hemelvaart de ‘Dag van de Luchtvaart’.
Gelukkig heeft Uruguay een beschermheilige: Onze-Lieve-Vrouw van de Drieëndertig. Zij is bekend van een klein houten Mariabeeld dat vermoedelijk in de achttiende eeuw in een jezuïetenmissie in Paraguay werd vervaardigd. Het is een kleurrijk beeldje en natuurlijk draagt de Moeder Gods een kroon, al zweeft die een centimeter boven haar hoofd. Tussen hemel en aarde.
Het beeldje bevindt zich in het heiligdom van de Virgen de los Treinta y Tres in Florida, een stad in het zuiden van het land. Daar draagt de paus zondag de mis op. Misschien kan de Heilige Maagd nog iets doen voor haar land en Pasen en Kerstmis weer in ere herstellen.
Van Uruguay gaat het vervolgens naar Argentinië. Het land dat zijn voorganger consequent oversloeg als hij op reis ging. Nooit keerde hij terug naar zijn vaderland. Mag je dit bezoek een goedmakertje noemen? Ja, dat mag je een goedmakertje noemen. Maar de vraag is of je dat wel moet doen. In het Vaticaan benadrukken prelaten dat dit gewoon een bezoek van de huidige bisschop van Rome aan dit Zuid-Amerikaanse land is, waar het trouwens politiek gezien onrustig is.
Aartsbisschop Jorge Ignacio García Cuerva van Buenos Aires beschreef Argentinië onlangs niet voor niets als „een gewond Argentinië, een verdeeld Argentinië.” Leo zal op eieren moeten lopen. En verder pleiten voor eenheid en vrede en de kerk aanbieden als proeflokaal van een ideale wereld.
Zoals hij het ooit formuleerde tijdens een Algemene Audiëntie in maart van dit jaar:
“Het is een groot teken van hoop, vooral in onze tijd, die wordt geteisterd door zoveel conflicten en oorlogen, te weten dat de Kerk een volk is waarin, dankzij het geloof, vrouwen en mannen van verschillende nationaliteiten, talen en culturen samenleven. Het is een teken dat in het hart van de mensheid zelf geplaatst is, een oproep en een profetie van die eenheid en vrede waartoe God de Vader al zijn kinderen roept.”
Net als ‘gewone’ mensen die op vakantie zijn, bewaart de paus het leukste voor het laatst. De laatste zes dagen van zijn reis is hij in Peru, zijn tweede vaderland. Een glorieuze thuiskomst dus voor Robert Prevost. Die oude persoon is nooit verdwenen in het nieuwe leven dat hij nu als paus Leo XIV leidt. Met een tussenpoos in Rome woonde Prevost 22 jaar in Peru, eerst als missionaris en later als bisschop van Chiclayo, dat zevenhonderd kilometer ten noorden van de hoofdstad Lima ligt.
Op vrijdag 13 november ontmoet hij daar in het Colegio Santo Toribio de Mogrovejo (een diocesane school die onderwijs aanbiedt van kleuter- tot en met middelbareschoolniveau) de priesters van het bisdom. Hij zal ze nog bijna allemaal kennen. Natuurlijk zullen ze bij hun voormalige bisschop infomeren naar zijn gezondheid of hij het allemaal wel volhoudt. Als ze er maar wel bij zeggen dat ze geen arts zijn.
