King Felipe VI of Spain (C) attends a ceremony to assume the historic title of honorary protocanon of the Papal Basilica of Saint Mary Major (Basilica di Santa Maria Maggiore) in Rome, Italy, 20 March 2026. The ceremony was presided over by Cardinal Rolandas Makrickas (L). EPA/ANGELO CARCONI

Rome, 20 maart 2026 Koning Felipe (Filips VI) van Spanje is vanmiddag tijdens een plechtige ceremonie aangetreden als honorair protokanunnik van het kapittel van de Pauselijke Basiliek van de Heilige Maria de Meerdere in Rome. Dit ereambt  onderstreept de historische band tussen de Spaanse monarchie en het oudste mariale heiligdom in het Westen.

Tijdens zijn verblijf in de basiliek bracht de vorst een bezoek aan het daar aanwezige graf van de vorig jaar overleden paus Franciscus.

Koning Felipe VI en koningin Letizia werden vanochtend in het Vaticaans Apostolisch Paleis in audiëntie ontvangen door paus Leo XIV.

King Felipe VI of Spain (C) attends a ceremony to assume the historic title of honorary protocanon of the Papal Basilica of Saint Mary Major (Basilica di Santa Maria Maggiore) in Rome, Italy, 20 March 2026. The ceremony was presided over by Cardinal Rolandas Makrickas (L). EPA/ANGELO CARCONI

De Santa Maria Maggiore wordt ook ‘Liberaanse Basiliek’ genoemd, omdat zij teruggaat tot paus Liberius (352-366). Het Liberiaans Kapittel, de groep geestelijken die aan deze basiliek verbonden is, bestaat uit de kardinaal-aartspriester en twaalf kanunniken. Op grond van een eeuwenoud privilege krijgt de Spaanse koning de positie van protokanunnik van dit college.

De banden tussen de Liberiaanse Basiliek en de Spaanse kroon hebben diepe wortels: door de eeuwen heen hebben Spaanse vorsten, geestelijken en gelovigen het heiligdom gesteund en bijgedragen aan het voortbestaan, de bescherming en het onderhoud ervan. Een van de meest opvallende voorbeelden van deze eeuwenoude band is het met goud uit de Nieuwe Wereld vergulde houten plafond, dat in opdracht van paus Alexander VI (1492–1503), voorheen kardinaal Rodrigo Borgia en aartspriester van de basiliek, werd vervaardigd.

De band tussen de Spaanse kroon en Santa Maria Maggiore werd vervolgens bezegeld in 1603, toen het Liberiaans Kapittel koning Filips III uitnodigde om de rol van beschermer en protokanunnik op zich te nemen. Daarna volgden talrijke koninklijke schenkingen en opdrachten, waaronder het reliekschrijn van de Heilige Kribbe, een geschenk van Margaretha van Oostenrijk, koningin van Spanje.

In 1647 stelde Filips IV een jaarlijkse schenking in, bekend als de Opera Pia di Spagna, en als blijk van dank gaf het kapittel Gian Lorenzo Bernini de opdracht een bronzen beeld van de vorst te maken, dat nog steeds de gelovigen en pelgrims verwelkomt in de portiek van de basiliek.

De bul Hispaniarum fidelitas, afgekondigd door paus Pius XII op 5 augustus 1953, vernieuwde en bevestigde deze nauwe band, waarbij de nadruk werd gelegd op “de banden van vroomheid en toewijding die de Iberische natie met de basiliek van Santa Maria Maggiore hebben verenigd”. Sindsdien draagt het kapittel elk jaar op drie dagen een speciale mis op voor het welzijn van het Spaanse volk en zijn staatshoofd: de gedachtenis van de heilige koning Ferdinand III (30 mei), het hoogfeest van Maria-Tenhemelopneming (15 augustus) en het hoogfeest van de Onbevlekte Ontvangenis (8 december).