Bart Brandsma reist de hele wereld over als polarisatiedeskundige. Tegelijk trekt hij zich elke drie weken terug in een klooster. In De verwondering vertelt deze verre achterneef van de heilige Titus Brandsma wat hem bezielt en inspireert. ‘Het is onze plicht om de gewone dingen op grootste wijze te doen.’

Ruim twintig jaar geleden werd Bart Brandsma gegrepen door een vraag: ‘Hoe werkt polarisatie?’ Hij reisde de wereld over om het te onderzoeken, en nu helpt hij leiders zich te verhouden tot de dynamiek van wij-zij-denken. In De verwondering spreekt hij met Annemiek Schrijver over zijn vak, maar ook over dat wat hem drijft en inspireert.

De basis voor Barts expertise werd gelegd op het schoolplein. ‘Wat ik zag, was: er ontstaat ruzie, en dan rennen alle kinderen eropaf. ‘Ruzie, ruzie!’ Blijkbaar is ruzie iets leuks. En dan word je geacht de naam van een van beide ruziemakers gaan roepen.’ Dat is de structuur onder polarisatie, die hij overal op de wereld terugziet.

‘Soms wil je polariseren om te agenderen’, voegt Bart toe. ‘Of je nu bij Farmers Defence Force of Extinction Rebellion zit. Maar er zijn ook situaties waarin je niet in die dynamiek mee wil.’ Vanuit dat inzicht pleit hij voor een herwaardering van het stille midden. ‘In het midden zitten de meeste mensen, maar ze voelen zich allemaal alleen.’

De kunst is om het uit te houden in het midden, meent Bart. Kun je een vraagstuk een stukje verder dragen, zonder kamp te kiezen? Het weerspiegelt de houding die hij regelmatig oefentals hij zich terugtrekt in het klooster: niet-weten. Er blijkt een monnik in hem verstopt te zitten. ‘In het klooster kun je jezelf verzamelen. Dat heb ik nodig.’

Toen Bart voor het eerst een klooster betrad, wist hij: hier ben ik thuis. ‘Ik was nog geen kwartier binnen, en toch wíst ik het. Als een waarheid zonder feiten. Wij mensen hebben daar een antenne voor, en die moet je serieus nemen.’ In het klooster vindt hij aandacht en beschikbaarheid, in het spoor van zijn verre familielid: de heilige Titus Brandsma.

‘Titus was ongelooflijk bijzonder’, legt Bart uit. ‘Mensen die met hem in het concentratiekamp hebben gezeten, zeiden: ‘Titus tilde ons op.’ Hij was ongelofelijk beschikbaar in een uitzonderlijke situatie.’ Daarin is hij een voorbeeld, vindt Bart. Kunnen wij even radicaal liefdevol zijn? ‘Het is onze plicht om de gewone dingen op grootste wijze te doen.’

Die opdracht voelt extra urgent nu Bart onlangs op nul werd gezet door twee auto-immuunziektes. ‘Dat dwingt me een verbond met mijn grenzen aan te gaan. Maar dat betekent niet dat ik de bezieling niet kan zoeken.’

De verwondering met Bart Brandsma, zondag 29 november om 08.25 uur bij KRO-NCRV op NPO 2.

Meer informatie

Programma

De verwondering

Presentator

Annemiek Schrijver

Persvoorlichting

Sem Kaptein
Algemene persvoorlichting

Kijkers/luisteraars kunnen met vragen/opmerkingen terecht bij het Klant Contact Centrum:
E: info@kro-ncrv.nl
T: 035-6726880