Schrijver Maurits de Bruijn: ‘Neem niets voor lief’

Wat als het verleden zich niet laat afsluiten, maar zachtjes met je meeloopt? In De verwondering vertelt schrijver Maurits de Bruijn over angst, niet-weten en het opschorten van aannames aan presentator Annemiek Schrijver. Over hoe je familiegeschiedenis, identiteit en verlies geen afgeronde verhalen zijn, maar open mogen blijven. 

Maurits de Bruijn vertelt hoe het verleden van zijn moeder ook zijn verleden is. Zijn moeder werd als Joods kind tijdens de oorlog ondergebracht bij niet-Joodse buren. Haar ouders en zusjes werden vermoord in Sobibor, een nazi-vernietigingskamp in Polen. Na de oorlog bleef zij bij het gereformeerde gezin waar zij was ondergedoken. De Bruijn groeide op met die geschiedenis op de achtergrond. Hij vraagt zich af waar dat verleden ophoudt en waar het doorwerkt.

Als homoseksuele man die positief terugkijkt op zijn gereformeerde opvoeding en als Joodse Nederlander met een kritische houding tegenover de Israëlische staat, past hij vaak niet bij verwachtingen die mensen hebben. Hij vertelt hoe aannames over Israël en Palestina hem zijn gaan benauwen. Vanuit die benauwdheid reisde hij naar de Gazastrook en de Westbank. Niet om antwoorden te vinden, maar om zelf te kijken. “Wat gebeurt er als ik daar ben?”

Die manier van kijken komt ook terug in het verhaal van zijn broer Maarten. Zijn broer raakte bijna vijfentwintig jaar geleden vermist in India en werd nooit teruggevonden. De Bruijn wil geen scenario kiezen. “Ik wil niet zeggen: hij moet overleden zijn, want dan kan ik het afsluiten.” Het mag open blijven. Hij spreekt soms nog tegen zijn broer en vertelt hem waar hij is en wat hij doet. Door het niet-weten blijft de relatie bestaan.

Ook in zijn werk zoekt hij ruimte door aannames los te laten. En in het dagelijks leven vindt hij die ruimte bijvoorbeeld tijdens lange wandelingen met zijn hond Boter, waarin efficiëntie even geen rol speelt. Aan het einde komt hij uit bij een eenvoudige houding die voor hem alles samenvat: “Neem niets voor lief”.

De verwondering met Maurits de Bruijn, zondag 1 februari om 08.25 uur bij KRO-NCRV op NPO2.