Hoeveel duurder is biologisch gemiddeld?

Als biologisch beter is voor mens, dier en milieu zou je het liefst willen dat iedereen biologische producten zou kopen. De meerprijs van bio maakt het echter een stuk minder aantrekkelijk. Helemaal voor mensen die het financieel al moeilijk hebben.

Uit onderzoek van de Consumentenbond blijkt dat je gemiddeld 66 procent meer betaalt voor een biologisch product. ‘Twee jaar eerder was dat nog 48 procent,’ zegt Mirjam de Witte van de Consumentenbond. Het prijsverschil wordt dus alleen maar groter. Maar is dat terecht?

Verschil gangbare boeren en bio-boeren

Dat biologisch meer kost, lijkt niet zo vreemd. Bij de teelt wordt geen kunstmest gebruikt en er zijn alleen bepaalde middelen tegen ziekten en plagen toegestaan.

Maar ook bij biologische boeren zijn insecten die het gewas aantasten ongewenst. ‘Een rups wil men niet bij het eten hebben, dus spuiten wij met bacteriën. Dat is een van de weinige middelen die wij gebruiken. Meer heb je eigenlijk niet nodig, mits je er op tijd bij bent,’ aldus biologische broccoli-boer Jan Bruinsma.

Toch heeft biologisch niet dezelfde opbrengst als gangbare groenten. Biologische boeren kunnen vaak niks doen tegen schimmels en onkruid moet handmatig of met dure machines gewied worden.

Meer werk en minder opbrengst: dat helpt de meerprijs van biologische producten verklaren. Maar verklaart het ook wat er op het prijskaartje in de supermarkt staat?

Prijsverschillen biologisch en gangbare producten

Voor biologische champignons betaal je in de supermarkt meer dan het dubbele. Krijgt de bio-boer dat ook? ‘Nee. Ik krijg ongeveer 30 procent meer voor mijn champignons,’ zegt een biologische champignonteler in de Keuringsdienst van waarde-uitzending. 

En wie trek heeft in rucola moet helemaal diep in de buidel tasten als ze bio willen. Een kilo biologische rucola kost tot 35 euro de kilo. De reden? Volgens de super zou de rucola helemaal uit Italië komen. Als we de Italiaanse producent spreken blijken zij echter drie euro de kilo voor hun rucola te vragen. Zelfs als je daar het transport bij optelt is meer dan 10 keer over de kop wel erg vreemd.

Biologische bonen boer Alex van Hootegem begrijpt het ook niet. De prijs van zijn bonen verschillen in de supermarket per bonensoort. Vergeleken met niet-biologisch zijn de kidneybonen anderhalf keer zo duur, de witte bonen twee keer en de zwarte bonen drie keer. Terwijl Van Hootegem dezelfde meerprijs krijgt, ongeacht de soort. En die komt niet overeen met de meerprijs die de supermarkt ervoor vraagt.

‘Wij horen keer op keer dat het eten allemaal duurder wordt, maar wij zien daar niks van terug. De contractprijs voor onze bonen is nog lager dan die van drie jaar geleden, dus ik snap er niks van,’ aldus Van Hootegem. Hoe komen al die prijzen dan toch tot stand?

Wie bepaalt de prijs van biologische producten?

De meeste grootgrutters willen ons jammer genoeg niet vertellen hoe het zit, maar na lang aanhouden reageert Albert Heijn uiteindelijk toch per mail. Hun antwoord is dat de omzet van biologische producten stijgt. Maar als we vragen of die omzet niet júíst stijgt door die hoge prijzen, reageren ze: ‘Voor wat betreft de vragen over omzetaandelen, is het niet ons beleid om deze informatie te delen.’

Margemixen maakt bio duur

Merle Koomans van den Dries, directeur van een biologische supermarkt, wijst op ‘margemixen’. Dit is een strategie waarbij supermarkten spelen met de winstmarge van bepaalde producten.

‘Supermarkten richten zich op het laag houden van de prijzen van hun huismerken en budgetmerken’, zegt Mirjam de Witte van de Consumentenbond. Op die producten wordt nauwelijks tot geen winst gemaakt. Om dit te compenseren maken ze andere producten, waaronder biologische producten, juist weer duurder om een hogere winstmarge te pakken.

Dit is gek, want je zou je juist meer mensen willen aansporen biologische producten te kopen. Dat is beter voor mens, dier en milieu. ‘Door de winstmarge op biologische producten te verhogen maak je er nog meer een elite-product van,’ aldus De Witte.

Biologisch is vooral voor de rijkere klant

Retaildeskundige Paul Moers kent het supermarktbedrijf van binnenuit. Als voormalig topmanager bij Albert Heijn stond hij aan de wieg van het biologische assortiment. Hij vindt de hoge prijzen die supermarkten voor bio vragen onzinnig. ‘Het doet mij echt pijn om te zien hoe die bio-producten in de markt worden gezet.’

Volgens Moers richten supermarkten zich met bio bewust op de rijkere klant: iemand die biologisch belangrijk vindt en bereid is er veel voor te betalen. Die bereidheid wordt volgens hem gebruikt om de prijzen hoog te houden. Het prijskaartje weerspiegelt daarmee niet alleen wat biologisch produceren kost, maar ook wat de klant ervoor over heeft.

Bio zou goedkoper kunnen zijn

Retailexpert Paul Moers ziet liever dat supermarkten de drempel om biologisch te kopen verlagen. ‘Gangbare producten richten heel veel milieuschade aan en die schade moet uiteindelijk wel betaald worden.’

‘Je zou eigenlijk de kosten van die milieuschade boven op de prijs van een gangbaar product moeten rekenen en biologische producten goedkoper moeten maken. Op deze manier halen we de doelstelling om in 2030 vijftien procent van onze landbouwgrond voor biologische teelt te gebruiken namelijk nooit’, vervolgt Paul Moers.

Daarnaast is de markt voor biologische producten volgens Paul Moers momenteel zo klein dat supermarkten de meerkosten beter kunnen verdelen over de tienduizenden andere producten in de schappen. ‘Dat valt dan een stuk minder op. Ze kunnen de prijzen van biologische producten makkelijk verlagen. Dat doet ze echt geen pijn.’