Holocaust-overlevende Edith Eger vertelt over donkere tijd

Toen Edith Eger tijdens de Tweede Wereldoorlog werd gedeporteerd naar Auschwitz, moest ze daar dansen voor de beruchte nazi-dokter Josef Mengele. Eger overleefde de holocaust en werd psycholoog om anderen te helpen met hun leed. In de volgende aflevering van Jacobine op 2, spreekt Jacobine met deze bijzondere vrouw.

Door de jaren heen heeft het levensverhaal van Edith Eger al miljoenen mensen geïnspireerd.  Haar psychologische kijk op het verleden én heden biedt een goed perspectief op hoe om te gaan met ingrijpende gebeurtenissen en trauma’s. ‘Want’, vertelt Eger aan Jacobine, ‘iemands lijden kun je niet met elkaar vergelijken. Het gaat erom wat je er mee doet.’ 

Juist tijdens deze coronacrisis zijn haar verhalen en levenslessen een inspiratie. Hoe kunnen we omgaan met de ingrijpende veranderingen om ons heen? Reden genoeg dus voor Jacobine Geel om haar in een nieuwe aflevering van Jacobine op 2 te spreken. 

Jacobine op 2
Jacobine op 2

Edith Eva Eger werd in 1927 als jongste dochter geboren in een Joods-Hongaars gezin. De jonge Eger volgde balletles, turnde in het Hongaars Olympisch trainingsteam en studeerde aan het gymnasium. Maar dat alles werd haar afgenomen wanneer er tijdens de Tweede Wereldoorlog steeds strengere anti-joodse maatregelen werden ingevoerd.

In het voorjaar van 1944 slaat het noodlot toe: samen met haar vader, moeder en oudere zus Magda wordt de dan 16-jarige Edith gedeporteerd naar het Poolse vernietigingskamp Auschwitz. Haar vader en moeder worden bij aankomst in Auschwitz direct afgevoerd naar de gaskamers. Edith en Magda worden door, blijkt later, de beruchte nazi dokter Josef Mengele uitgekozen om langer in leven te blijven.

Diezelfde avond bezoekt Josef Mengele de barak waarin Edith en Magda zijn ondergebracht. Mengele, groot kunstliefhebber, zocht naar vrouwen die ‘iets kunstzinnigs’ voor hem wilden doen. De vrouwen in de barak schoven Edith naar voren, wetende dat zij in Hongarije balletles had gevolgd.

Edith Eger
Edith Eger met haar zussen Klara (l) en Magda (r)
Edith Eger
Edith Eger

Edith werd gedwongen te dansen voor degenen die verantwoordelijk waren voor de dood van haar ouders. Omdat ze het niet kon verdragen naar hen te kijken, sloot ze haar ogen en beeldde ze zich in dat ze in het operagebouw in Boedapest danste op Tsjaikovski’s Romeo en Julia. 

Hoe donker haar dagen in het kamp ook waren, Eger ziet de tijd die ze in Auschwitz doorbracht als hét moment waarop ze ontdekte waar het leven om draait. Hier heeft ze geleerd haar gedachten te sturen, denkend aan wat haar moeder haar vertelde in de trein richting het kamp: ‘Onthoud dat niemand je gedachten van je af kan pakken.’ In het kamp ontwikkelde Eger een mantra dat ze elke dag herhaalde: ‘Als ik vandaag overleef, zal ik morgen vrij zijn.’

Als ik vandaag overleef, zal ik morgen vrij zijn

In mei 1945 wordt het kamp bevrijdt. Soldaten vinden de uitgeputte Edith tussen stapels doden. Haar lichaam is op. Ze weegt slechts 32 kilo, heeft een gebroken rug en leidt aan longontsteking.

Na de bevrijding trouwt ze op achttienjarige leeftijd met de Joodse overlevende Béla Eger. Maar zelfs na de oorlog zijn ze niet veilig. Wanneer Béla wordt gedwongen samen te werken met de communisten, vluchten ze naar de Verenigde Staten.

Jarenlang sprak Edith Eger met geen woord over haar verleden. Dat zij de holocaust wél overleefde, bezorgde haar een enorm schuldgevoel. Toen Eger besefte dat ze echte vrijheid alleen kon bereiken door te vergeven en los te laten, bracht ze nog één keer een bezoek aan de plek die haar voor het leven getekend én gevormd heeft. Terug in Auschwitz lukte het haar de schuldgevoelens toe te kennen aan de daders, en haar eigen onschuld terug te eisen.

Edith Eger
Edith Eger en Béla Eger met dochter Marianne
Edith Eger
Na de oorlog emigreerde Edith Eger naar de Verenigde Staten

Op latere leeftijd maakte Eger in de VS haar studie psychologie af, die ze eerder moest afbreken vanwege de zorg voor haar hulpbehoevende zoon. In 1978 promoveert ze in de klinische psychologie en behaalt ze haar praktijklicentie. Door haar studie te combineren met haar eigen levenslessen, heeft ze vele mensen in haar praktijk kunnen helpen.

Uiteindelijk besluit Edith de stilte over haar bewogen verleden te doorbreken. Op haar negentigste verschijnt haar boek De keuze, waarin ze vertelt over haar oorlogsherinneringen. Onlangs verscheen haar tweede boek Het geschenk, waarin ze haar lezers in twaalf levenslessen begeleidt op een universele reis naar vrijheid en genezing. Stilzitten doet de 93-jarige Eger dus zeker niet. En dansen, dat doet ze ook nog steeds.

Deze bijzondere aflevering gemist, of nog eens terugkijken?

Dat kan hier!

De aflevering van vorige week al gezien?

In de aflevering van vorige week ging Jacobine in gesprek met drie mensen die geïnspireerd zijn door de levenslessen van Edith Eger. Hoe kun je leren van het leven?

Bekijk hier de uitzending terug!