‘Melk is goed voor elk’ zeiden wij in Nederland. Maar dat is lang niet overal zo. In de meeste landen is de bevolking lactose intolerant, terwijl Nederland een land van melk en honing is. Hoe komt dat?
500 jaar geleden
Volgens onderzoek van het University
College London (UCL)is de mens zo’n 7500 jaar geleden voor het eerst begonnen met het
consumeren van koeienmelk. Het bewijs daarvoor is gevonden in restanten van
melkvetten in potten uit die tijd. De potten zijn gevonden in gebieden in
Roemenië en Hongarije.
Boter en Kaas
Wetenschappers gaan er vanuit dat de melk van koeien nog
niet direct werd gedronken. Waarschijnlijk maakten ze er eerst yoghurt, boter
en kaas van. Waar en wanneer mensen de melk vers uit de koe zijn gaan drinken daar
is men nog niet achter.
Gen
Het is wel een waarheid als een koe dat de mensen die hier
mee begonnen een gen ontwikkelden waardoor ze lactose konden verteren: het
zogenaamde lactasegen. Dit gen zorgt voor de aanmaak van het enzym dat melksuiker
(lactose) omzet in melkzuur. De mens stopt van nature kort nadat de
borstvoeding gestopt is met het verdragen van melk. Het is dus eigenlijk
normaal om lactose intolerant te zijn. Maar door langdurige blootstelling aan
lactose is het lactasegen ontwikkeld.
Verspreiding
De ontwikkeling van veeteelt ging hand in hand met de
verspreiding van het gen. Volgens de Britse onderzoekers kon het gen zich
alleen verspreiden onder mensen die permanent over melk beschikten. En dat
waren de veehouders. Zij zouden een voordeel moeten hebben gehad van melk,
waardoor hun genetische opmaak een grotere stempel heeft gedrukt op de
genetische diversiteit van Europa dan mensen die niet beschikten over melk. Wat
dat voordeel kon zijn is echter nog niet duidelijk.
Vitamine D
Tegenwoordig komt het lactosetolerantiegen het meest voor
in Scandinavië en GrootBrittannië. De aanname was dat de mensen in die
gebieden weinig vitamine D aanmaakten doordat de zon er weinig schijnt. Ze kregen
dankzij het drinken van koeienmelk wel genoeg vitamine D binnen. Lang werd daarom
gedacht dat mensen daar als eerst melk leerden verdragen, maar dat blijkt dus
niet zo te zijn.
Andere landen
Ongeveer een derde van de wereldpopulatie heeft het gen om
melk goed te verteren. Naast Europa komt het gen ook in het MiddenOosten,
delen van Afrika en in ZuidAzië voor. Opvallend is dat mensen in al deze
gebieden onafhankelijk van elkaar melk zijn gaan drinken en gebruiken voor
andere producten.
Geschreven door: Maic Oudejans
