Ufo-spotters voelen zich eindelijk serieus genomen. “Ik ben géén gekkie”

Ufo’s, dat zijn toch vliegende schotels die worden bestuurd door groenkleurige aliens? Niks daarvan. Althans, niet volgens de letterlijke betekenis van de afkorting. Ufo staat namelijk voor ‘unidentified flying object’, een vliegend object waarvan de waarneming (nog)
niet verklaard kan worden. 

Sinds de recente publicatie van de Amerikaanse overheid over 144 gerapporteerde ufo’s eind
juni 2021 wordt in veel landen voor het eerst serieus over de mysterieuze
objecten bericht. Zo ook in Nederland. “Een revolutie”, zegt ufoloog en
wetenschappelijk onderzoeker Tanya Wijngaarde. “Een paar jaar geleden was dat
nog ondenkbaar.”

Ik sprak
Tanya en ufospotter Dennis le Roux over hun fascinatie voor ufo’s, de
uiteenlopende opvattingen binnen de spottersgemeenschap en de vooroordelen waarmee ze te
maken krijgen. Uiteraard bleef ook die ene vraag niet onbesproken: is er
buitenaards leven aanwezig op of rond onze aardkloot? 

"De Amerikanen hadden geen idee wat ze in de lucht zagen, maar hadden wel behoefte aan antwoorden."

Venusbewoners

Voor Tanya
begon het allemaal met een tvuitzending die ze zag als tiener. “Een man
beweerde contact te hebben gehad met aliens, dat vond ik fascinerend.” Tanya
heeft een Surinaamse vader en woonde lange tijd in het land. In 2009 opende ze
een meldpunt voor Surinamers die een ufo hadden waargenomen. Dat leverde zóveel
interessante meldingen op, dat ze besloot een universitair promotieonderzoek te
doen naar de ervaringsverhalen van Surinaamse waarnemers en de verklarende
theorieën die sommigen aanhingen. 

Veel van
die theorieën zijn afkomstig uit de Verenigde Staten, merkte Tanya. “Vanaf eind
jaren veertig worden in Amerika allerlei verhalen verspreid over ongewone
objecten in de lucht. Met de Koude Oorlog op de achtergrond was het een tijd
van angst en onzekerheid, en de start van het ruimtevaarttijdperk. De
Amerikanen hadden geen idee wat ze in de lucht zagen, maar hadden wel behoefte
aan antwoorden. Die werden al snel gegeven door mensen die beweerden contact te
hebben met bewoners van onder meer Venus. Die Venusbewoners zouden
verantwoordelijk zijn voor de onbekende objecten in de lucht. Buitenaardse
wezens dus.”

Net als in
Suriname zijn de Amerikaanse verhalen over ufowaarnemingen ook in Nederland al
decennialang bekend. Sinds 2011 kennen we hier een eigen ufomeldpunt waar tegenwoordig maandelijks meer dan honderd waarnemingen
worden gerapporteerd. Die meldingen zijn grotendeels afkomstig van mensen die
toevallig iets in de lucht hebben gezien, maar ook van actieve ufospotters.

"Later leerde ik dat veel objecten satellieten en meteoren zijn."

Met een
biertje in de achtertuin

Eén van die
actieve spotters is Dennis, die rond 2013 in de ban raakte van ufo’s na het
zien van beelden op YouTube. Bij een heldere hemel trekt hij er regelmatig op
uit met zijn camera, telescoop en nachtzichtapparatuur. Al is zijn eigen
achtertuin ook een prima plek om ufo’s te spotten, liefst met een biertje
erbij. “Ik woon in een klein dorpje met weinig lichtvervuiling, zelfs de
Melkweg is hier soms zichtbaar.” 

Toen hij
net begon met spotten, zag Dennis vaak een vliegend object dat hij niet kon
verklaren. “Maar dat lag aan een gebrek aan kennis en ervaring. Later leerde ik
dat veel objecten satellieten en meteoren zijn, en hoe ik die snel kan
herkennen.” 

Op de foto: Dennis le Roux. 

Nu staan er meer dan honderd video’s van vliegende objecten op zijn computer, waarvan er voor drie stuks nog altijd geen passende verklaring is. “Ook niet nadat sterrenkundigen er naar hebben gekeken. Dat blijven vooralsnog échte unidentified
flying objects.” Eén van die
objecten zag Dennis zo’n anderhalf jaar geleden, het leek op een heldere ster.
“Maar ik ken de sterrenhemel inmiddels goed en wist dat er op die plek niet
zo’n opvallend lichtpunt hoort te zijn. Het begon te gloeien en werd haast
oogverblindend, daarna doofde het ineens.”

Maar anders dan sommige medespotters, geeft
Dennis géén eigen invulling aan de afkomst van zijn onverklaarbare
waarnemingen. “Het kan aards of buitenaards zijn, menselijk of nietmenselijk..
ik weet het gewoon niet, en daar leg ik me bij neer.”

Buitenaardse
aanwezigheid
Onder
ufogeïnteresseerden bestaan wereldwijd verschillende subgroepen, weet Tanya.
“Voor sommigen is het geloof in ufo’s een soort religie, zij zijn ervan
overtuigd dat er hoger geëvolueerde wezens bestaan en zoeken daar bewijs bij.
Anderen gaan meer wetenschappelijk te werk en vinden het leuk om alle mogelijke
verklaringen af te vinken en te zien wat er overblijft.”

Die
verschillen ziet Dennis ook terug in zijn eigen netwerk. “Twee keer per jaar
organiseerde ik een bijeenkomst voor spotters om verhalen uit te wisselen en
samen te spotten. Maar de groep groeide uit elkaar omdat een deel dacht dat het
ufo’s kon oproepen, dat het in contact stond met buitenaardse wezens. Dingen
geloven zonder concreet bewijs te zien, daar ben ik niet zo van.”

"Twee keer werd de lijn abrupt verbroken nadat ik het woord ‘ufo’ had genoemd."

Het valt
Tanya op dat overtuigingen over buitenaardse aanwezigheid ook leven onder een
deel van de extreemrechtse complotdenkers. “Een populaire gedachte is dat de
Amerikaanse overheid in het geheim al lang in contact staat met kwaadwillende
aliens. Sommige groepen in Amerika gebruiken dat als argument voor het
bewapenen van burgers, want volgens hun logica moeten ze zich tegen die
buitenaardse wezens, en misschien ook tegen die overheid, kunnen verdedigen.” 

Vissen in
de zee

De wilde
verhalen over buitenaardse wezens en de vervlechting met complottheorieën
kunnen al snel de indruk wekken dat álle ufogeïnteresseerden dezelfde radicale
overtuigingen delen. “Toen ik een begeleider zocht voor mijn promotieonderzoek,
belde ik met verschillende professoren”, vertelt Tanya. “Twee keer werd de lijn
abrupt verbroken nadat ik het woord ‘ufo’ had genoemd. Dat laat wel zien hoe
negatief de associatie is.” 

Hoewel ‘ufoloog’ is opgenomen in de nationale beroepengids, wordt ‘ufologie’ door de meeste universiteiten niet erkend als
wetenschapsdiscipline. 

In de
directe omgeving van Dennis kijken mensen niet gek meer op als hij het over
ufo’s heeft. “Ze weten hoe ik te werk ga. En als het gaat over buitenaards
leven dan leg ik ze vaak uit: als je een kopje water uit de zee haalt en er zit
geen vis in, dan zou het toch gek zijn om op basis daarvan te concluderen dat
er geen vissen in de zee zwemmen?”. Volgens Dennis geldt hetzelfde voor het
universum. “Dat is zo gigantisch groot. Er is echt wel een kans dat er meer
leeft dan wij nu weten. Het zou vreemd zijn om dat uit te sluiten.” 

Maar als
Dennis online iets over ufo’s post, is dat begrip er niet altijd. “Op fora en
sociale media word ik weleens voor gekkie uitgemaakt. Gelukkig weet ik zelf dat
ik dat niet ben.” 

© Dennis le Roux

Erkenning

Met de
komst van het Amerikaanse rapport zijn Tanya en Dennis dan ook blij. “Lange
tijd heeft de Amerikaanse overheid ontkend dat er ufo’s bestaan”, zegt Tanya.
“Als een vliegend object nog geen verklaring had, dan zou dat met de tijd
vanzelf wel komen. Het werd ook niet als potentieel veiligheidsrisico gezien.”

In het
nieuwe 9pagina tellende rapport is van die toon weinig meer over. “Eigenlijk
wordt er gezegd: ufo’s bestaan, ze vormen een mogelijke bedreiging én moeten
verder worden bestudeerd”, zegt Tanya. Die dreiging zit hem volgens de
Amerikaanse overheid deels in de mogelijkheid dat militaire grootmachten zoals
Rusland en China het luchtruim van de VS in het geniep bezoeken. “Maar een
buitenaardse, nietmenselijke verklaring wordt niet langer uitgesloten”,
benadrukt Tanya. “Dat geeft mensen die een ufo zagen eindelijk wat begrip en
erkenning.”

"Over tien of twintig jaar zal
er veel meer bekend zijn."

Volgens
Dennis kunnen we de komende jaren meer overheidsrapporten over ufo’s
verwachten. “Beetje bij beetje laten ze informatie los. Over tien of twintig
jaar zal er veel meer bekend zijn.” 

Tanya ziet
het graag tegemoet. “Als je die transparantie als overheid niet geeft, dan gaat
het tegen je werken. Mensen zoeken dan zelf naar verklaringen bij een
waarneming en komen terecht op dubieuze sites waar hun wantrouwen richting de
overheid en wetenschap alleen maar wordt versterkt.”

Of ze zelf
verwacht dat er bewijs wordt geleverd voor buitenaardse aanwezigheid rond onze
planeet? “Het blijft voor mij een optie, maar ik ben nergens van overtuigd. Het
zou ook goed kunnen dat er heel bijzondere aardse fenomenen bestaan die we nu
nog niet goed begrijpen. Dat is ook best magisch.”

____


Deze zomer neemt Brandpunt+ stereotyperingen onder de loep. In de YouTubeserie Stereotypisch ontmoet presentator Sosha Duysker jongeren die een hardnekkig label opgeplakt hebben gekregen door onze maatschappij. Wat vinden zij van dat stereotype en in hoeverre strookt de beeldvorming met de werkelijkheid? Levert het label ze iets op, of worden ze er juist door beperkt? 

In de tweede aflevering: leden van de Scientologykerk.