Polyfenolen in olijfolie

De Keuringsdienst vervolgt zijn olijfoliequeeste na twee jaar in Spanje, bij een olijfoliemaker die wereldwijd geroemd wordt om zijn superieure olie. En als er iemand moet weten wanneer extra vierge olijfolie superieur is, is het Borja Adrián wel.

Hij plukt en perst zijn olijven op het perfect moment, als de olijven nog hoog in hun polyfenolen zitten. ‘De polyfenolen in de jonge, groene olijven zorgen voor een intense en haast pittige smaak. Die smaak, dat is waar je olijfolie van topkwaliteit aan herkent,’ aldus Adrián.

Hoe zit het met de grotere spelers?

‘Wil je kwaliteit? Dan moet je inleveren op kwantiteit,’ aldus olijfolieproducent Borja Adrián. Maar hoe zit dat met de extra vierge olijfolie die bij ons in de schappen ligt? Op elke fles in staat immers dat de olijfolie van superieure kwaliteit zou zijn.

Olijfolieproducent Moises Sanchez, die op grote schaal olijfolie produceert, legt uit dat ze de olijfolie voor elk land op maat maken. ‘In Spanje houden ze bijvoorbeeld van een bittere en pittige olie. In Noord-Europa is men boter gewend en wil men die sterke olijfsmaak niet.’ Maar zijn ze dan wel allemaal van dezelfde superieure kwaliteit?

Wat betekent extra vierge van superieure kwaliteit?

De aanduiding ‘extra vierge’ is gekoppeld aan criteria voor het productieproces, de smaak en geur. Het moet van geplukte olijven komen en binnen 24 uur op mechanische wijze geperst worden. En de criteria voor smaak en geur dan?

‘Als je niks ruikt dat op defecten wijst, maar wel een lichte fruitgeur, dan heb je al te maken met extra vierge olijfolie van superieure kwaliteit,’ aldus olijfolieproducent Moises Sanchez.

Olijfolie-expert Marije van den Boogaard benadrukt dat die aanduiding niet alles zegt: ‘Extra vierge betekent eigenlijk foutloos. Maar dat wil niet zeggen dat al die olie hetzelfde smaakt. Daar zitten zeker verschillen in.’ De term ‘superieure kwaliteit’ zegt dus in principe weinig.

Verse olijfolie

Olijfolieproducent Borja Adrián stelt dat je de kwaliteit van olijfolie met die van sinaasappelsap kan vergelijken. ‘Niemand drinkt sinaasappelsap dat een week geleden geperst is. Het moet vers zijn. Voor olijfolie geldt ook: hoe verser, hoe beter. En uiteraard is de kwaliteit van de olijven ook van belang.’

Volgens Adrián verliest olijfolie elke dag aan kwaliteit. Olijfolie begint namelijk te oxideren zodra die geperst is. De polyfenolen, vitamines en antioxidanten waar extra vierge om geroemd wordt, vervliegen na verloop van tijd.

‘Het kan zelfs zo zijn dat je extra vierge olijfolie gedurende zijn levensduur vierge olijfolie wordt, of zelfs olie van een lampante kwaliteit,’ aldus olijfolie-expert Marije van den Boogaard. Maar hoe oud is de extra vierge olijfolie die bij ons in de schappen ligt dan? Er staat immers nergens een productie- of oogstdatum op de verpakking.

Hoe lang is olijfolie houdbaar?

Het is volgens olijfolieproducent Moises Sanchez dan ook onmogelijk om te zien hoe oud de olijfolie echt is. ‘De productie van extra vierge olijfolie vindt enkel in oktober, november en december plaats, dus als je begin oktober extra vierge olijfolie koopt, is deze minimaal 10 maanden oud.’ Maar voor hetzelfde geld is die extra vierge olijfolie nog ouder.

‘Als je ziet dat de houdbaarheidsdatum drie jaar in de toekomst ligt, kun je wel vermoeden dat het foute boel is,’ vervolgt Sanchez.

De industrie heeft echter allerlei trucs in huis. ‘Om te verbloemen dat het oude of inferieure olijfolie betreft, mengen sommige producenten bij het bottelen oude olie met versere olie,’ aldus olijfolieprofessor Vincenzo Fogliano. Maar mag die olijfolie dan nog wel extra vierge heten?

Fraude met extra vierge olijfolie?

Bij het Olijfolie Instituut in Nederland testen ze of olijfolie daadwerkelijk extra vierge is met een officieel erkend panel die olijfolie organoleptisch testen. ‘Dat wil zeggen: op geur en smaak. Zo kunnen we concluderen of de olijfolie defecten heeft,’ legt olijfolieonderzoeker Wilma van Grinsven-Padberg uit.

Een andere eis waar extra vierge olijfolie aan moet voldoen, is een zuurgraad van minder dan 0,8 procent. Maar omdat deze zuurgraad vrij makkelijk te manipuleren valt, is de organoleptische test een cruciaal onderdeel van de kwaliteitscontrole.

Toch blijft de kans op fraude volgens Van Grinsven-Padberg hoog. ‘In Nederland wordt ongeveer 20 miljoen liter olijfolie geïmporteerd, maar daarvan hoeven slechts 26 flesjes gecontroleerd te worden door de overheid. De producent weet maar al te goed dat de kans dat hij gepakt wordt nihil is.’

Extra vierge olijfolie test

We laten daarom 27 extra vierge olijfoliën testen door het Olijfolie Instituut op authenticiteit. Wat blijkt? Meer dan de helft van de 27 geteste samples voldoet niet aan de kwaliteitseisen om extra vierge te mogen heten.

En aan de prijs is ook niet af te lezen of het extra vierge olijfolie betreft. ‘Sommige flessen waren vierge en in het ergste geval zelfs van lampantekwaliteit. Dat wil zeggen: olijfolie die niet geschikt is voor consumptie,’ aldus olijfolieonderzoeker Wilma van Grinsven-Padberg.
 

Conclusie

Hoewel op alle extra vierge olijfolie in de schappen ‘superieure kwaliteit’ staat, is het meer een soort Russische roulette bij het shoppen van olijfolie. De ene keer kun je een prima fles hebben, de andere keer grijp je totaal mis.

‘Alles draait om het vinden van een fabrikant die je kunt vertrouwen,’ aldus olijfolieproducent Moises Sanchez. Maar als je zeker wilt weten wat je koopt, kun je volgens olijfolieonderzoeker Wilma van Grinsven-Padberg het beste naar een speciaalzaak gaan. ‘Daar kun je de olie vaak proeven voordat je een fles aanschaft.’