Kostenberekening

‘Melkkoeien zijn voor de melk en vleeskoeien voor de slacht,’ wordt ons verteld. ‘Het meeste vlees wordt gemaakt van koeien die gefokt worden als vleeskoe.’ Die rassen worden namelijk gefokt op dikkere billen en malsheid.

Toch komt er een tijd dat de melkkoe minder melk produceert en niet meer drachtig wordt. Zodra er geen kalf meer komt, droogt de melk op. Wat dan?

‘Uiteindelijk ga je toch een rendementsberekening maken: levert een koe nog wat op of niet? Als de koe geen kalf draagt en niet genoeg oplevert, houdt het op,’ legt melkveehouder Jack Rijlaarsdam uit. ‘Dan gaat de koe weg.’

Waar eindigen melkkoeien?

De gepensioneerde melkkoeien gaan niet naar een verzorgingstehuis of naar de wilde weide, maar naar het slachthuis. Wat er vervolgens met dat vlees gebeurt, weet de melkveehouder echter niet. ‘Dat is allemaal handel en gaat buiten mijn zicht om,’ aldus boer Jack Rijlaarsdam.

Gelukkig kent de Keuringsdienst een man die het wel weet. Een man die gelijk ziet wat voor vlees hij in de kuip heeft. Dick Wever doet namelijk het onvermijdelijke: hij maakt vlees- en melkkoeien koud.

Het verschil tussen een melkkoe en een vleeskoe

Wever legt in de Keuringsdienst van waarde-uitzending uit dat er een duidelijk verschil te zien is tussen melkkoeien en vleeskoeien. ‘De vleeskoe zet al haar energie, dus eten, om in vlees. En de melkkoe zet al haar energie om in melk. Het is alsof je een bodybuilder met een hardloper vergelijkt.’

De vleeskoe heeft aanzienlijk meer spiermassa dan een melkkoe. Een melkkoe heeft juist meer vet. Dat heeft niet alleen met het soort koe te maken, maar ook met de leeftijd. Een vleeskoe leeft gemiddeld vier tot vijf jaar. En een melkkoe? Die eindigt over het algemeen pas in de vleesmolen als zij een jaar of tien is. 

‘Die leeftijd proef je ook duidelijk, want vet zorgt voor smaak,’ zegt slachter Dick Wever. Volgens menig slager, melkveehouder en sterrenchef smaakt het vlees van melkkoeien zelfs beter dan het vlees van vleesrunderen.

Is melkkoe de nieuwe Hollandse wagyu?

Sterrenchef Bart de Pooter zegt in de Keuringsdienst van waarde-uitzending: ‘Die vetmarmering in melkkoeien zorgt voor sappigheid en bevordert de smaak van het vlees. De Spanjaarden begrijpen het best hoe mooi de Hollandse melkkoe is.’

‘Voor wagyu, dat bekendstaat om die vetmarmering, betaal je makkelijk 100 euro, terwijl dit een veel duurzamer en goedkoper stuk vlees is,’ vervolgt De Pooter.

Waar blijft het vlees van een melkkoe?

De meeste Nederlanders moeten echter niks van vet vlees weten. Want naast vet is het vlees van de melkkoe wat vleziger en taaier, en dat schrikt af. De meeste Hollanders verkiezen daarom malsheid boven smaak. 

‘Een groot deel van het vlees van melkkoeien eindigt daarom als gehakt of in hamburgers bij fastfoodketens,’ legt slachter Dick Wever uit. En alle goede delen? Die verschepen we naar landen als Portugal, Italië en Spanje, en naar een enkel restaurant in ons eigen land.

Import en export

‘Hier in Nederland importeren we juist weer Argentijns en Iers rundvlees,’ legt een Nederlandse melkveehouder uit. Niet bepaald duurzaam dus. 

Sterrenchef Bart de Pooter vindt dat het anders moet en kan: ‘Nederlanders zouden eigenlijk moeten zeggen: ik wil een stuk van mijn markt hier houden en ben bereid om daar een prijs tegenover te stellen. Het vlees is namelijk lekkerder en is van ons.’ En hij is niet de enige.

Het kan ook anders

In de polder vinden we een pionier die tegen de stroom in roeit. Melkkoe-expert Edwin Heijdra pleit voor verandering in de keten. Heijdra waagde zelf ooit een poging, maar liep tegen erg veel weerstand op vanuit de industrie.

‘Als je gepensioneerde melkkoeien consistent voert met goed voer en zorgt dat ze geen melk meer hoeven te geven, groeien ze flink,’ aldus Heijdra. ‘Koeien hebben een flink oppervlak. Een koe die drie centimeter dikker is, weegt al zo’n 100 kilo meer.’

Heijdra vervolgt: ‘Daarmee kun je een heel grote markt in Nederland aanboren, waardoor je veel minder hoeft te importeren en exporteren.’

Minder koeien betekent minder uitstoot

Theun Vellinga, onderzoeker veehouderij, ziet nog een ander groot voordeel in een vernieuwd systeem. ‘Je kunt hiermee flink in de uitstoot van de veehouderij snijden.’

Want door melkkoeien na hun pensioen in te zetten als vleeskoeien en ze verder vet te mesten, heb je minder koeien nodig. 

‘Je verdeelt daarmee alle uitstoot die gepaard gaat met het voeren van een koe over de productie van zowel melk als vlees, waardoor de voetafdruk van een kilo vlees van een melkkoe lager is dan die van een kilo rundvlees van vleesvee,’ aldus Vellinga.