Op de meeste etenswaren groeit na verloop van tijd een harig schimmellaagje. Toch zijn een aantal producten in je keukenkastje jarenlang óf zelfs eeuwig houdbaar. Welke producten zijn vrijwel onsterfelijk en hoe kan dat eigenlijk? We nemen een kijkje in de keuken.
Waarom bederft voedsel?
Bacteriën, schimmels en gisten leven op voedsel en scheiden daarbij stoffen uit die het voedsel afbreken. Hiervoor hebben ze vocht, warmte en voedingsstoffen nodig. Haal je één van deze elementen weg, dan stokt het bederf. En precies daar schuilt het geheim van onderstaande producten. Weten welke producten lang houdbaar zijn?
1: Honing
Honing bederft nooit. Althans, onder de juiste omstandigheden. Want zelfs honing van 3000 jaar oud, gevonden in Egyptische faraograven, bleek nog steeds eetbaar. Dat klinkt ongelooflijk, maar de wetenschap verklaart het precies: honing heeft een zó lage vochtgraad en zó'n hoge zuurgraad dat bacteriën er simpelweg niet in kunnen overleven.
Wel een belangrijke noot: het gaat om pure, echte honing. Namaakhoning met toegevoegd water of suikerstroop bederft gewoon.
2: Zout
We gebruiken zout als voedsel, maar eigenlijk is het een mineraal. En over het algemeen bederven mineralen niet. Dus zeezout of grof zout zonder toevoegingen gaat letterlijk voor altijd mee.
Alleen zout met jodium is een uitzondering: door de toevoeging verliest jodium na ongeveer 5 jaar zijn effectiviteit. Het zout blijft echter nog steeds eetbaar.
3: Witte suiker
Witte suiker is een natuurlijk conserveermiddel. Het trekt namelijk vocht uit zijn omgeving, waardoor bacteriën en schimmels geen kans maken om te groeien. Het is daarbij wel belangrijk dat je witte suiker droog bewaart.
Bruine suiker wordt na verloop van tijd hard, maar bederft niet. Door een stukje brood erbij te leggen, onttrekt het vocht en kun je de bruine suiker gewoon weer gebruiken.
3: Witte rijst
Gedroogde witte rijst blijft decennialang goed. Zelfs na 30 jaar is witte rijst nog steeds acceptabel om te eten. Dit geldt echter alleen voor gedroogde witte rijst, luchtdicht verpakt in een koele, donkere omgeving. Bruine rijst bevat namelijk oliën die na een paar jaar ranzig worden.
Zodra de verpakking van beide rijstsoorten open is, begint de klok gewoon te tikken.
4: Azijn
Azijn toevoegen is een eeuwenoude truc om groenten en fruit te conserveren. Maar azijn zelf heeft helemaal geen conserveermiddelen nodig. De zuurgraad maakt het namelijk onmogelijk voor bacteriën om te vermenigvuldigen. Azijn is daardoor vrijwel onbeperkt houdbaar.
Witte azijn komt overigens het beste uit de test voor langdurige opslag; balsamico verliest na een paar jaar wat van zijn complexe smaak.
5: Gedroogde bonen
Gedroogde bonen gaan niet eeuwenlang mee, maar toch overleven ze een hele poos in je keukenkastje. De bonen worden na verloop van tijd wel taaier, maar gevaarlijk is het niet. Wanneer je ze luchtdicht in een droge, donkere ruimte bewaart, blijven ze decennialang goed.
Hoe zit het met bonen uit blik?
Bonen in blik kennen ook een lang leven. Ingeblikt voedsel blijft lang goed dankzij het sterilisatieproces. Het blik wordt verhit tot zo’n 120 graden waardoor alle bacteriën, schimmels en gisten worden gedood. Door de luchtdichte verpakking kunnen er vervolgens geen nieuwe bacteriën of zuurstof bij. Een formule voor een lange houdbaarheid; ze blijven tot wel vijf jaar eetbaar.
6: Sojasaus
De hoge zoutconcentratie in sojasaus doet hetzelfde als in honing: microben krijgen geen kans. Een ongeopende fles sojasaus is daarom onbeperkt houdbaar. Zodra je de fles opent, is hij in de koelkast nog twee tot drie jaar goed.
7: Instant koffie
Goed bewaard in een luchtdichte verpakking blijft instant koffie decennialang goed. Wat eigenlijk voor alle producten geldt: vocht is de vijand. Instant koffie is in feite al gezette koffie die vervolgens is gevriesdroogd. Er blijft uiteindelijk maar zo’n 2 tot 4 procent vocht over.
Houdbaarheid zegt echter niets over de smaak; na verloop van tijd verdampen de aroma’s die koffie zo lekker maken. Instant koffie kan 20 jaar goed blijven, maar of je hem dan nog wil drinken is een andere vraag.
Pitten, zaden en noten
Hoewel pitten, zaden en noten vaak in luchtdichte potten in de voorraadkast verdwijnen, blijven ze niet oneindig goed. Ze bevatten namelijk onverzadigde vetzuren die in contact met zuurstof na zo’n 6 maanden ranzig worden.
Pitten, zaden en noten met veel onverzadigde vetzuren, zoals walnoten en lijnzaad, hebben hier het meeste last van. Pompoenpitten en zonnebloempitten bevatten daarentegen veel antioxidanten, die vertragen dit bederfproces.
De oplossing voor alle pitten, zaden en noten? Bewaar ze in de vriezer! Zo blijven ze minimaal een jaar vers. Daarna neemt de smaak af, maar blijven ze eetbaar.
10x de lekkerste Smaakmakers van chef-kok Jetske van den Elsen
Zelfgemaakte ketchup, notenpasta, lemon curd, sesamdressing: dit zijn tien toppers van BinnensteBuiten chef-kok Jetske van den Elsen die je echt zo snel mogelijk wilt maken. En ze zijn door de toevoegingen van suiker, azijn, olie en zout allemaal behoorlijk lang houdbaar. Handig!
Bewaring boven alles
Om bovenstaande producten een lang leven te geven is het belangrijk ze op de juiste manier te bewaren. Voor de meeste producten geldt: bewaar ze op een droge, donkere en koele plek. Met een paar luchtdichte potten gaat je voorraadkast vervolgens decennialang mee.
Altijd op de hoogte blijven van de nieuwtjes rondom eten koken?
Schrijf in je voor de nieuwsbrief Groener eten & leven. Al duizenden mensen gingen je voor!
